روان‌شناسی فرهنگی

روان‌شناسی فرهنگی

مطالعه کیفی نقش مشارکت والدین در موفقیت پذیرفته شدگان برتر کنکور سراسری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
2 دانشیاری،گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
3 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
4 دانشیار، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین فرایند مشارکت والدین در موفقیت پذیرفته‌شدگان برتر کنکور سراسری انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و در زمرۀ پژوهش‏های کیفی و از نوع برخاسته از داده‌ها است. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل نه نفر از پذیرفته‌شدگان برتر کنکور سراسری سال‌های 1398 و 1399 در شهر بیرجند و هشت نفر از والدینشان بودند. داده‌ها با استفاده از مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و به روش استراوس و کربین و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA-2020 تحلیل شد. مرور و مقایسۀ متوالی داده‌ها به استخراج 35 مقوله و 11 مقولۀ اصلی منتج شد. تحلیل داده‏ها منجر به شکل‌گیری یک خرده‌نظریه شد. الگوی به‌دست‌آمده نشان می‌دهد پدیدۀ اصلی در فرایند مشارکت والدین حمایت‌محوری پایدار است. پدیدۀ اصلی تحت تأثیر شرایط زمینه‌ای و واسطه‌ای، موجب شکل‌گیری راهبردهایی نظیر «برنامه‌ریزی در شرایط خاص»، «حمایت‌های جانبی والدین (مشارکت غیرمستقیم والدین)»، «نقش‌پذیری والدین به‌ عنوان معلم، یاری‌رسان و شنونده»، «پشتیبانی مالی و فراهم کردن امکانات آموزشی و کمک‌آموزشی»، «حمایت عاطفی و روحی‌ـ‌‌روانی فرزند» و «رفع اصولی نیازهای آموزشی فرزند» از سوی والدین می‏شود. همچنین «اثرات مثبت حصول موفقیت در فرزند و والدین» و «تداوم همراهی والدین» به عنوان پیامدهای حاصل از این فرایند است. این موارد پیامدهایی نظیر اثرات مثبت حصول موفقیت در فرزند و والدین و تداوم همراهی والدین را به دنبال خواهد داشت.
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Qualitative study of the role of parental involvement in the success of top candidates accepted to University entrance exam

نویسندگان English

Mohaddese Sarvary 1
Mohsen Ayati 2
Mitra Rastgoumoghadam 3
Kyvan Salehi 4
1 Master’s Degree in Educational Psychology, Department of Psychology, University of Birjand, Birjand, Iran.
2 Faculty member, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Birjand, Birjand, Iran
3 Assistant Professor, Department of Psychology, University of Birjand, Birjand, Iran.
4 Associate professor, faculty of Psychology and Education, University of Tehran,Iran.
چکیده English

The present study was conducted with the aim of study of the role of parental involvement in the success of top candidates accepted to University entrance exam. This research was applied in terms of purpose and was among the qualitative researches of Grounded Theory method. The participants of the study included nine of the top candidates accepted to University entrance exam in 2019 and 2020 in Birjand and eight of their parents. Data were collected using semi-structured interviews and analyzed by Strauss and Corbin method using MAXQDA-2020 software. Consecutive review and comparison of data resulted in the extraction of 35 categories and 11 main categories. Analysis of data led to the formation of a sub-theory. The model shows that the focal variable in the process of parental involvement, stable axial support. The focal variable, under the influence of contextual and intermediate conditions, leads to the formation of strategies such as "planning in special circumstances", "lateral parental support (indirect parental involvement)", "parents' role as teachers, helpers and Listener", "financial support and providing educational facilities and educational assistance", "emotional and psychological support of the child" and "principled meeting of the child's educational needs" by the parents. Also, "the positive effects of achieving success in the child and parents" and "continuing to accompany parents" are the consequences of this process. These will have consequences such as the positive effects of success on the child and the parents and the continued support of the parents.

کلیدواژه‌ها English

Success in University entrance exam
parental involvement
Grounded
theory
ابوالحسنی، م؛ و اسمعیلی، م. (1389). مقایسۀ عوامل فردی و محیطی در استعاره‌های موفقیت رتبه‌های برتر، متوسط و پذیرفته‌نشدگان آزمون سراسری. روانشناسی تربیتی، 6(17)، 167-147.
آرام نیا، ا؛ و حسینی، ش. (1388). پدر و مادر و فرزندان موفق در مدرسه. تهران: هیرمند.
آل یاسین، م. (1398). والدین مؤثر، فرزندان مؤثر (چاپ دهم). تهران: هامون.
بازرگان، ع. (1400). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته؛ رویکردهای متداول در علوم رفتاری (چاپ دوازدهم). تهران: دید آور.
باقی یزدل، ر؛ نادری، ا؛ خدایی، ا و جمالی، ا (1402). الگوی واکاوی نمرات آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی. مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، 13(42)، 28-7.
پورسید، س؛ فولاچنگ، م؛ و پورسید، س. (1398). رابطه ویژگی‏های شخصیتی و درگیری والدین در امور تحصیلی فرزندان با انگیزش تحصیلی. خانواده و پژوهش، 6(1)، 146-127.
پیرانی، ذ؛ فقیهی، ع؛ و موسوی، س. (1397). مطالعۀ پدیدارشناسانۀ «موفقیت تحصیلی» از دیدگاه کنشگران: دانش‌آموزان، والدین و معلمان. روان‌شناسی تربیتی، 14(50)، 112-89.
چنگایی، م؛ سلیمی بجستانی، ح؛ فرح بخش، ک؛ و شریعتمدار، آ. (1398). موفقیت یا عدم موفقیت: یک مطالعۀ کیفی. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 13(45)، 91-75.
حبیبی، ش؛ و سراوانی، م. (1390). رابطۀ مشارکت والدین در فرایند آموزشی فرزندان با پیشرفت تحصیلی آنان در دورۀ ابتدایی. پژوهشنامۀ تربیتی، 7(29)، 147-121.
حقیقتیان، م؛ و توسلی، ا. (1391). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی و سرمایه اقتصادی خانواده بر موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان ابتدایی شهر اصفهان. مطالعات علوم اجتماعی ایران، 9(33)، 88-71.
حیدریه زاده، س و باغستانی، م (1400). نقش کنکور آزمایشی در موفقیت دانش‌آموزان در کنکور سراسری. مطالعات و تحقیقات در علوم رفتاری، 3(7)، 102-97.
خاتمی‌کیا، ل؛ فتحی واجارگاه، ک؛ حکیم زاده، ر؛ و شریفی، م (الف). (1400). واکاوی نقش کنشگران حامی در برنامۀ درسی انفرادی‏شدۀ پذیرفته‌شدگان رشته‌های پزشکی، دندان‌پزشکی و داروسازی (یک مطالعۀ پدیدارشناسانه). پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 13(4)، 75-64.
خاتمی‌کیا، ل؛ فتحی واجارگاه، ک؛ حکیم زاده، ر و شریفی، م (ب). (1400). تبیین پدیدارشناسانه اصول برنامۀ درسی انفرادی شده با تأکید بر تجربۀ یادگیری شرکت‌کنندگان در کنکور سراسری. راهبرهای آموزش در علوم پزشکی، 14(4)، 199-207.
دهقان، ح؛ و مهدی سراجیان، م. (1396). رابطۀ سرمایه اجتماعی خانوادگی و مشارکت والدین در امور مدرسه با موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان. خانواده و پژوهش، 14(3)، 28-7.
رحیمی، م؛ رسولی فتح‌آبادی، ف؛ و زارع، م. (1398). تأثیر آموزش مشارکت والدین در انجام تکالیف درسی بر انگیزش پیشرفت و اضطراب مدرسۀ دانش‌آموزان. روان‌شناسی مدرسه، 8(4)، 111-92.
رحیمیان، ح. (1395). کاوش در اثربخشی مدارس علامه تهران، در چارچوب پژوهش مدارس اثربخش. پژوهش‌های رهبری و مدیریت آموزشی، 2(8)، 69-51.
سجادی، ر؛ کرمدوست، ن؛ درانی، ک؛ صالحی، ک؛ و مقدم زاده، ع. (1396). واکاوی عوامل موفقیت افراد سرآمد در آزمون سراسری. مطالعات برنامۀ درسی آموزش عالی، 8(16)، 190-163.
شهری، آ؛ شیربگی، ن؛ و بلندهمتان، ک. (1397). تحلیل مداخلۀ خانواده‌ها و اجتماعات محلی در فرایندهای آموزشی و مدیریتی مدارس با استفاده از مدل نظری هم‌پوشانی حوزه‌های تأثیر. مدیریت بر آموزش سازمان‌ها، 7(2)، 210-167.
شیرازی زوارق، ر؛ مهاجران، ب؛ و قلعه‌ای، ع. (1395). بررسی نقش میانجی انتظارات والدین و مشارکت والدین در رابطۀ بین انتظارات معلمان با انگیزۀ پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. اندیشه‌های نوین تربیتی، 13(3)، 229-249.
شیربگی، ن؛ عزیزی، ن؛ و امیری، ش. (1394). واکاوی مفهوم مشارکت و مداخله در آموزش فرزندان از دیدگاه والدین و معلمان. علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، 6(2)، 54-21.
فراستخواه، م. (1399). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر «نظریه بر پایه» (گراندد تئوری،GTM)(چاپ نهم). تهران: آگاه.
فرهادی، م؛ نوری، ف و احمدی، و. (1402). اقتصاد سیاسی کنکور (تبیینی از گرایش دانش‌آموزان به رشتۀ تجربی). مطالعات جامعه‌شناختی (نامۀ علوم اجتماعی)، 30(2)، 26-7.
قلی زارعی، م؛ سهرابی، ن؛ و سامانی، س. (1395). اثربخشی طرح مثلث موفقیت در افزایش عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 7(4)، 39-27.
گوهری، ز؛ جمشیدی، ل؛ و امین بیدختی، ع. (1394). شناسایی موانع مشارکت والدین در امور مدارس ابتدایی شهر سمنان. مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، 4(7)، 162-133.
محمدی، ن و دفتری اکباتان، م. (1396). بررسی اثربخشی آموزش خودکارآمدی بر انگیزش پیشرفت دانشجویان علوم پزشکی. دوماهنامۀ علمی‏ـ‏پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۱۰ (۱)، 41-36.
معتمد، ف و تنهایی، ح (1397). فهم پدیدارشناسانه معنای آموزش و شناسایی فرایندهای اصلی اجتماعی شکل‌دهندۀ آن در تجربۀ زیسته دانش‌آموزان دبیرستانی شهر تهران. بررسی مسائل اجتماعی ایران، 9(2)، 280-258.
ملکی آوارسین، ص؛ و سودی، ح. (1398). طراحی مدل ساختاری‏ـ‏تفسیری (ISM) مؤلفه‌های مدارس اثربخش در دورۀ اول متوسطه. مدیریت مدرسه، 7(1)، 126-146.
نریمانی، م؛ و میری، م. (1396). عوامل مؤثر بر موفقیت تحصیلی رتبه‌های برتر کنکور: نظریۀ زمینه‌ای. پژوهش در نظام‌های آموزشی، 11(38)، 79-59.
نسیمی، م. (1396). عاملیت تحصیلی، ماهنامۀ تربیت مشاور، 3(1)، 34-31.
یارمحمدیان، ا؛ سهرابی، ن؛ و عریضی، ح. (1384). بررسی تأثیر کنکور بر وضعیت روانی و شخصیتی راه‌یافتگان و راه‏نیافته‏گان به دانشگاه و خانواده‌های آنان. مطالعات روان‌شناختی، 1(2)، 136-119.
یزدخواستی، ب و عباس‌زاده، محمد.(1386). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت والدین دانش‌آموزان در امور مدرسه‌ای دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ استان آذربایجان شرقی. علوم تربیتی و روانشناسی، 14(3)، 45-62.
Berthelsen, D., & Walker, S. (2008). Parents' involvement in their children's education. Family matters, (79), 34-41.
Chen, X., Allen, J. L., Flouri, E., Cao, X., & Hesketh, T. (2023). Parent-Child Communication about Educational Aspirations: Experiences of Adolescents in Rural China. Journal of Child and Family Studies, 32(9), 2776-2788.
Dimmock, C. A., O'Donoghue, T. A., & Robb, A. S. (1996). Parental involvement in schooling: An emerging research agenda. Compare, 26(1), 5-20.
Gall, M. D., Borg, W. R., & Gall, J. P. (1996). Educational research: An introduction. Longman Publishing.
Gana, M., Rad, D., & Stoian, C. D. (2023). Family functioning, parental attachment and students’ academic success. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 8(1).
Lara, L., & Saracostti, M. (2019). Effect of parental involvement on children’s academic achievement in Chile. Frontiers in psychology, 1464.
Lazurenko, N. V., Korolyova, K. Y., Voloshina, I. G., Svischeva, I. K., & Blagorozheva, Z. O. (2022). The role of family in the students’ educational achievement. Revista on line de Política e Gestão Educacional, 3986-3997.
Malik, S. (2023). Parental involvement in orientation and mobility within the expanded core curriculum for visually impaired learners in Pakistan: A review of the literature. Journal of Education, 203(1), 92-102.
Ortiz-de-Villate, C., Rodríguez-Santero, J., & Torres-Gordillo, J. J. (2021). Contextual, personal and family factors in explaining academic achievement: a multilevel study. Sustainability, 13(20), 11297.
Perrigo, J. L., Villamil Grest, C., Harris, T., & Samek, A. (2023). Spanish-Speaking Hispanic/Latino Families Education-Related Parental Involvement Practices. Journal of Latinos and Education, 1-13.
Strauss, A., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research techniques. Sage Publications, Inc.
Tekin, A. K. (2011). Parent involvement revisited: Background, theories, and models. International journal of applied educational studies, 11(1), 1-13.
Yu, S., Liu, Y., & Guo, R. (2022). “How does my family affect me?” The family cultural capital impact on Chinese junior high school students’ academic achievement. Thinking Skills and Creativity, 46, 101146.
 
 
دوره 8، شماره 2
اسفند 1403
صفحه 205-238

  • تاریخ دریافت 03 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 16 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 13 آذر 1403