روان‌شناسی فرهنگی

روان‌شناسی فرهنگی

نقش واسطه‌ای سرمایه‌روان‌شناختی در رابطه با معناداری زندگی و آسایش اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مونا خیامی 1
حمید رضا آقامحمدیان شعرباف 2
مجید معینی زاده 3
1 کارشناس ارشد روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد-ایران.
2 استاد گروه روان‌شناسی دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد-ایران.
3 استادیار، گروه روان‌شناسی دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی ،دانشگاه فردوسی مشهد،، مشهد،ایران .
10.30487/jcp.2024.353376.1456
چکیده
بازنشستگی، به عنوان موضوعی چالش برانگیز و مرحله‌ای اجتناب‌ناپذیر در زندگی کاری افراد است که با پیامدهای ناگواری برای سلامت و بهزیستی روانی آن‌ها همراه است. بهزیستی اجتماعی، یکی از ابعاد بهزیستی است که می‌تواند تحت تاثیر بازنشستگی قرار گیرد. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش میانجی سرمایه‌روان‌شناختی در رابطه معناداری زندگی و بهزیستی اجتماعی در افراد میان‌سال بازنشسته بود. پژوهش حاضر، توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش متشکل از کلیه بازنشستگان میان‌سال عضو کانون بازنشستگان آموزش و پرورش و کانون کارگران بازنشسته تامین اجتماعی خراسان رضوی بود. از جامعه مورد نظر، نمونه‌ای به حجم ۳۸۲ نفر به صورت در دسترس انتخاب شد. داده‌های پژوهش با استفاده از پرسشنامه‌های بهزیستی اجتماعی، معنای‌زندگی و سرمایه‌روان‌شناختی، گردآوری شد. برای تحلیل و کسب شاخص‌های آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر از نرم افزار‌های SPSS و Lisrel بهره‌گیری شد. یافته‌های پژوهش نشان داد معناداری زندگی به طور مستقیم بر بهزیستی اجتماعی تاثیر دارد. همچنین معناداری زندگی به طور غیرمستقیم نیز با میانجی‌گری امیدواری و خوش‌بینی بر بهزیستی اجتماعی افراد میان‌سال بازنشسته تاثیر دارد. براساس یافته‌های پژوهش، معناداری زندگی، امیدواری و خوش‌بینی به عنوان توانمندی‌های مثبت روان‌شناختی در افزایش بهزیستی اجتماعی افراد میان‌سال بازنشسته، نقش ایفا می‌کنند. نتایج این پژوهش به شناسایی عواملی که در افزایش بهزیستی اجتماعی نقش دارند، کمک می‌کند و نتایج آن می‌تواند در افزایش بهزیستی اجتماعی این گروه از افراد، مفید واقع گردد.
کلیدواژه‌ها
معناداری زندگی
آسایش اجتماعی
سرمایه روان‌شناختی
بازنشسته
میان‌سال

عنوان مقاله English

The mediating role of psychological capital in the relationship between the meaning of life and social well-being

نویسندگان English

Mona Khayyami 1
Hamid Reza Aghamohammadian sharbaf 2
Majid Moeenizadeh 3
1 Master of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad-Iran.
2 Professor of Psychology Department, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad-Iran.
چکیده English

Retirement is a challenging and unavoidable step in the working life of people, which is associated with adverse consequences for their mental health and well-being. Social well-being is one of the dimensions of well-being that can be affected by retirement. The aim of this study was to investigate the mediating role of psychological capital in the relationship between the meaning of life and social well-being in middle-aged retirees. The present study was descriptive and correlational. The statistical population of this study consisted of all middle-aged retirees who are members of the Education Retirees Association and the Khorasan Razavi Social Security Retired Workers Association. A sample of 382 people was selected from the study population. Research data were collected using questionnaires of social well-being, meaning of life and psychological capital. SPSS and Lisrel software were used to analyze and obtain descriptive statistics, Pearson correlation and path analysis. The findings of the study indicated that the meaning of life directly affects social well-being. Also, the meaning of life indirectly by mediating hope and optimism affects the social well-being of retired middle-aged people. According to the findings of the study, the meaning of life, hope, and optimism as positive psychological strengths playing role in increasing the social well-being of retired middle-aged people. Results of the study help to identify the factors which play role in increasing social well-being and the results can be useful in increasing the social well-being of this group of people.

کلیدواژه‌ها English

"meaning of life"
"social well-being"
"psychological capital"
"retired"
"middle age"
ابراهیمی فر، م؛ حسینیان، س؛ صفاریان طوسی، م. ر و عابدی، م. ر. (1398)، «مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر «درمان پذیرش و تعهد» و «درمان متمرکز بر شفقت» بر خودکارآمدی، کیفیت روابط و معنای زندگی در زنان نابارور»، نشریۀ مدیریت ارتقای سلامت، 8 (3)، 10­18.
ادیب، م؛ جدیدی، م و آقاجانی هشجین، ط. (1399)، «تبیین امیدواری دانشجویان بر اساس سبک‌های مقابله‌ای و معنا در زندگی»، نشریۀ پژوهش پرستاری ایران، 15 (5)، 1­8.
اسکندری، الف؛ جلالی، الف؛ موسوی، م و اکرمی، ن. (1398)، «پیش‌بینی تاب‌آوری روان‌شناختی براساس حمایت اجتماعی و سبک دلبستگی با میانجی‌گری خودکارآمدی و معنا در زندگی»، پژوهش‌نامه روان‌شناسی مثبت، 5 (2)، 17­30.
اصفا، الف؛ ابوالمعالی الحسینی، خ و هاشمیان، ک. (1396)، «الگوی ساختاری پیش‌بینی اهمال‌کاری تحصیلی بر اساس سرمایۀ ‌روان‌شناختی با میانجی‌گری بهزیستی روان‌شناختی، هیجانی و اجتماعی در دانشجویان»، نشریۀ پژوهش در نظام‌های آموزشی، 11 (39)، 25­46.
برقی ایرانی، ز؛ رجبی، م؛ ناظمی، م و بگیان کوله‌مرز، م. ج (1396)، «نقش سبک زندگی، سرمایه‌های روان‌شناختی و رفتارهای خودمراقبتی در پیش‌بینی بهزیستی ذهنی سالمندان دیابتی»، فصلنامۀ علمی­ پژوهشی روان‌شناسی سلامت، 6 (23)، 17­38.
پورحسین، ر؛ احسانی، س؛ نبی زاده، ر و انسانی مهر، ن. (1398)، «بررسی رابطه بین معناداری در زندگی و رضایت از زندگی با نقش واسطه‌ای سرمایه‌های روان‌شناختی»، نشریۀ علمی رویش روان‌شناسی، 8 (4)، 225­232.
حسینی، م؛ محمودی، آ و ماردپور، ع. ر. (1398)، «بررسی ارتباط سرمایه‌های روان‌شناختی با صمیمیت زناشویی دانشجویان متأهل و نقش واسطه‌ای بهزیستی اجتماعی»، ارمغان دانش، 24 (3)، 388­400.
حیدری، غلامحسین و غنایی، زیبا (۱۳۸۷)، «هنجاریابی پرسشنامه بهزیستی اجتماعی»، مجلۀ اندیشه و رفتار، ۷، ۳۱­۴۰.
رهبری، پ و کرد، ب. (1396)، «پیش‌بینی بهزیستی ذهنی براساس معنای زندگی و ذهن‌آگاهی در بین بیماران قلبی عروقی»، نشریۀ روان‌پرستاری، 5 (6)، 16­23.
رییسی، ا؛ فتحی آشتیانی، ع؛ سلیمی، ح و ربیعی، م. (1395)، «بررسی سلامت عمومی فرماندهان و مدیران ارشد بازنشسته نیروی انتظامی شهر تهران و ارائۀ راهکارهایی به منظور کاهش مشکلات روان‌شناختی آن‌ها در دورۀ بازنشستگی»، فصلنامۀ علمی پژوهشی طب انتظامی، 5 (5)، 351­360.
زمانی‌زاد، ن؛ باباپور، ج و صبوری، ح. (1397)، «روابط ساختاری بین ابعاد راهبردهای حل تعارض و سلامت اجتماعی دانشجویان با میانجی‌گری سرمایۀ روان‌شناختی»، مجلۀ مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 15 (30)، 135­166.
صفاری نیا، م و درتاج، ا. (1396)، «اثربخشی معنادرمانی گروهی بر امید به زندگی و بهزیستی‌روانی و اجتماعی سالمندان زن ساکن آسایشگاه‌های شهر دبی»، نشریۀ علمی پژوهشی سالمند، 12 (4)، 482­493.
عبدی سادات، ح؛ ابولقاسمی، ع و طاهری فرد پیله‌رود، م. (1397)، «رابطۀ سبک زندگی اسلامی، معنای زندگی و هوش هیجانی با سلامت روانی دانشجویان»، روان‌شناسی و دین، 11 (3)، 103­118.
عجم، ع. ا و داوری، ص. (1397)، «رابطۀ بین سرمایۀ روان‌شناختی و بهزیستی تحصیلی دانشجویان دانشکده پرستاری دانشگاه علوم پزشکی»، نشریۀ پژوهش توان‌بخشی در پرستاری، 4 (4)، 53­58.
فروهر، م؛ هویدا، ر و جمشیدیان، ع. ا. (1390)، «تبیین رابطه سرمایه روان‌شناختی و کارآفرینی سازمانی اعضای هیئت علمی دانشگاه»، فصلنامۀ فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 2 (8)، 83­100.
قربانی، س؛ جهانی زاده، م. ر؛ میربد، م و امیدی، ل (1399)، «بررسی رابطۀ سرمایه‌های روان‌شناختی و اجتماعی با سلامت اجتماعی با توجه به متغیر میانجی حمایت اجتماعی»، پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، 10 (38)، 83­100.
محمدی، ل؛ بشارت، م. ع؛ رضازاده، م. ر و غلامعلی لواسانی، م (1397)، «نقش واسطه‌ای عواطف مثبت و منفی در رابطۀ بین معنای زندگی و سلامت روانی»، مجله روان‌شناسی، 22 (2)، 157­171.
مصرآبادی، ج؛ استوار، ن؛ جعفریان، س (۱۳۹۲)، «بررسی روایی سازه و تشخیصی پرسشنامه معنا در زندگی در دانشجویان»، مجلۀ علوم رفتاری، ۷، ۸۳­۹۰.
 
Dezutter, J., Luyckx, K., & Wachholtz, A. (2015). Meaning in life in chronic pain patients over time: Associations with pain experience and psychological well-being. Journal of Behavioral Medicine, 38 (2), 384-396.
Du, H., Li, X., Chi, P., & Zhao, G. (2017). Meaning in life, resilience, and psychological well-being among children affected by parental HIV. AIDS care, 29 (11), 1410-1416.
Heintzelman, S. J., & King, L. A. (2019). Routines and meaning in life. Personality and Social Psychology Bulletin, 45 (5), 688-699.
Javadi-Pashaki, N., & Darvishpour, A. (2018). What are the predictor variables of social well-being among the medical science students? Journal of Education and Health Promotion, 7 (20), 1-5.
Karataş, Z., & Tagay, Ö. (2021). The relationships between resilience of the adults affected by the covid pandemic in Turkey and Covid-19 fear, meaning in life, life satisfaction, intolerance of uncertainty and hope. Personality and Individual Differences, 172, 110592.
Karataş, Z., Uzun, K., & Tagay, Ö. (2021). Relationships Between the Life Satisfaction, Meaning in Life, Hope and COVID-19 Fear for Turkish Adults During the COVID-19 Outbreak. Frontiers in psychology, 12, 778.
Kawamoto, T. (2019). Personality change in middle adulthood: with focus on differential susceptibility. The Journal of Psychology, 153 (8), 860-879.
Keyes, C. L. M. (1998). Social well-being. Social Psychology Quarterly, 61 (2), 121-140.
Kolodziej, I. W. K., & García-Gómez, P. (2019). Saved by retirement: Beyond the mean effect on mental health. Social Science & Medicine, 225, 85-97.
Krok, D. (2018). When is meaning in life most beneficial to young people? Styles of meaning in life and well-being among late adolescents. Journal of Adult Development, 25 (2), 96-106.
Krok, D., & Telka, E. (2019). Optimism mediates the relationships between meaning in life and subjective and psychological well-being among late adolescents. Current Issues in Personality Psychology, 7 (1), 32–42.
Li, Y. (2018). Building well-being among university teachers: the roles of psychological capital and meaning in life. European Journal of Work and Organizational Psychology, 27 (5), 594-602.
Luthans, F., Avey, J. B., Avolio, B. J., & Peterson, S. J. (2010). The development and resulting performance impact of positive psychological capital. Human Resource Development Quarterly, 21 (1), 41-67.
Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., & Norman, S. M. (2007). Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel Psychology, 60 (3), 541-572.
Nguyen, N. P., Kim, S. Y., Daheim, J., & Neduvelil, A. (2020). Social contribution and psychological well-being among midlife adults with chronic pain: A longitudinal approach. Journal of Aging and Health, 32 (10), 1591-1601.
Park, J., & Baumeister, R. F. (2017). Meaning in life and adjustment to daily stressors. The Journal of Positive Psychology, 12 (4), 333-341.
Pourabdol, S., Sobhi Gharamaleki, N., Hajloo, N., & Sajjadpour, H. (2019). The role of emotion failures and social well-being in predicting violence against women. Biquarterly Iranian Journal of Health Psychology, 2 (1), 19-30
Rezaee, N., Seyedfatemi, N., & Salsali, M. (2020). Preserving and promoting health among middle-aged women: A grounded theory study. Journal of Qualitative Research in Health Sciences, 9 (1), 1-9.
Routledge, C., & FioRito, T. A. (2021). Why meaning in life matters for societal flourishing. Frontiers in psychology, 11, 1-3.
Rush, C. L., Hooker, S. A., Ross, K. M., Frers, A. K., Peters, J. C., & Masters, K. S. (2019). Brief report: Meaning in life is mediated by self-efficacy in the prediction of physical activity. Journal of Health Psychology, 26 (5), 753-757.
Satici, B. (2019). Testing a model of subjective well-being: The roles of optimism, psychological vulnerability, and shyness. Health psychology Open, 6 (2), 1-8.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Muller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8 (2), 23-74.
Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13 (4), 249-275.
Stavrova, O., & Luhmann, M. (2016). Social connectedness as a source and consequence of meaning in life. The Journal of Positive Psychology, 11 (5), 470-479.
Steffens, N. K., Cruwys, T., Haslam, C., Jetten, J., & Haslam, S. A. (2016). Social group memberships in retirement are associated with reduced risk of premature death: evidence from a longitudinal cohort study. BMJ Open, 6 (2), 1-9.
Steffens, N. K., Jetten, J., Haslem, C., Cruwys, T., & Haslem, S. A. (2016). Multiple social identities enhance health post-retirement because they are basis for giving social support. Frontiers in psychology, 17 (7), 1915
Steger, M. F. (2012). Experiencing meaning in life: Optimal functioning at the nexus of well-being, psychopathology, and spirituality. In P. T. P., Wong (Ed), The human quest for meaning: theories, research, and applications (2nd ed.) (pp. 165-184). New York, NY: Routledge.
Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S., & Kaler, M. (2006). The meaning in life questionnaire: assessing the presence of and search for meaning in life. Journal of Counseling Psychology, 53 (1), 80-93.
Steptoe, A., & Fancourt, D. (2019). Leading a meaningful life at older ages and its relationship with social engagement, prosperity, health, biology, and time use. Proceedings of the National Academy of Sciences, 116 (4), 1207-1212.
Van den Broeck, E., Poels, K., & Walrave, M. (2015). Older and wiser? Facebook use, privacy concern, and privacy protection in the life stages of emerging, young, and middle adulthood. Social Media+ Society, 1 (2), 1-11.
Yalçın, İ., & Malkoç, A. (2015). The relationship between meaning in life and subjective well-being: Forgiveness and hope as mediators. Journal of Happiness Studies, 16 (4), 915-929.
Yektatalab, S., Zeraati, S., Hazratti, M., & Najafi, S. (2017). The effect of psychoeducational intervention on retirement syndrom among retired nurses: A field trial. Online Journal of Health and Allied Sciences, 16 (4), 1-6.
Youssef‐Morgan, C. M., & Luthans, F. (2015). Psychological capital and well-being. Stress and Health: Journal of the International Society for the Investigation of Stress, 31 (3), 180-188.
Yu, E. A., & Chang, E. C. (2019). Meaning in life as a predictor of optimism: How parents mattering matters to Asian and European Americans. Personality and Individual Differences, 138, 366-369.
Yu, E. A., & Chang, E. C. (2021). Relational meaning in life as a predictor of interpersonal well-being: A prospective analysis. Personality and Individual Differences, 168, 1-6

  • تاریخ دریافت 03 مرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 03 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 16 دی 1402