اثربخشی توان‌بخشی شناختی مبتنی بر رایانه بر مشکلات رفتاری و کارکردهای اجرایی نوجوانان بزهکار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علم و هنر یزد، یزد، ایران

2 دانشگاه علم و هنر یزد، یزد، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر اثربخشی توان‌بخشی شناختی مبتنی بر رایانه بر مشکلات رفتاری و کارکردهای اجرایی نوجوانان بزهکار بود. طرح پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع پیش­آزمون -پس­آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری شامل تمامی نوجوانان بزهکار در کانون‌های اصلاح و تربیت استان یزد در سال 1399 بودند که از این جامعه تعداد 30 نوجوان به روش نمونه­گیری هدفمند انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه گواه (15 نفر) قرار گرفتند. گروه مداخله در معرض توان‌بخشی شناختی مبتنی بر رایانه قرار گرفت و گروه کنترل آموزشی را دریافت نکرد. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامۀ آخنباخ فرم کودک/ نوجوان نسخۀ والدین، آزمون عصب روان‌شناختی کانرز نسخۀ کامپیوتری استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با روش آماری تحلیل کواریانس چندمتغیره انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که درمان توان‌بخشی شناختی مبتنی بر رایانه بر مشکلات رفتاری و کارکردهای اجرایی نوجوانان بزهکار تأثیر دارد و سبب کاهش مشکلات رفتاری و بهبود کارکردهای اجرایی در نوجوانان می­شود. به­کارگیری توان‌بخشی شناختی رایانه­ای بر مشکلات رفتاری و جنبه­های عصب شناختی در نوجوانان بزهکار پیشنهاد می­ شود.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation on the behavioral problems and executive functions of delinquent adolescents

نویسندگان [English]

  • Seyed Shahab Kamaledini 1
  • Farangis Damhari 2
  • Mahdieh Azizi 1
1 Yazd University of Science and Art, Yazd, Iran
2 Yazd University of Science and Art, Yazd, Iran.
چکیده [English]

This study aimed to evaluate the effectiveness of Computer-Based Cognitive Rehabilitation (CBCR) on the behavioral problems and performance functions of delinquent adolescents. The semi-experimental research method was pretest-posttest with control group. The statistical population included all the delinquent adolescents of Yazd correctional centers in 2020, from which 30 adolescents were selected by targeted sampling method and were divided into an experimental group (15 adolescents) and a control group (15 adolescents). The intervention group was exposed to CBCR but the educational control group was not exposed to it. The Achenbach’s Questionnaire (child/adolescent form), and the (electronic form) of Connors neuropsychological inventory were used to collect data. The statistical method used for data analysis was multivariate analysis of covariance. The results showed that CBCR therapy affects the behavioral problems and performance functions of delinquent adolescents and reduces behavioral problems and improves performance functions in adolescents. The application of CBCR to solve the behavioral and neurological problems is recommended in delinquent adolescents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Behavioral problems
  • performance functions
  • computer game
  • Delinquent Adolescents
ا
امیرطهماسب، گ.، باقری، ف.، و ابوالمعالی، خ. (1397). اثربخشی روش فرزندپروری مثبت بر مشکلات عاطفی ـ رفتاری کودکان با اختلال یادگیری در دورۀ ابتدایی. علوم روان­شناختی، 17(69)، 601ـ609.
اورکی، م.، زارع، ح.، و عطارقصبه، ز. (1396). تأثیر توان­بخشی شناختی بر حافظۀ کاری و پیشرفت تحصیلی کودکان با اختلال ریاضی. شناخت اجتماعی، 6(2)، 167ـ183.
خدابخشی، م.، ملک­پور، م.، و عابدی، ا. (1394). تأثیر آموزش مبتنی بر نظریۀ ذهن بر عملکرد ذهن‎خوانی و کارکردهای اجرایی در کودکان مبتلا به اختلال‎های طیف اوتیسم. روان­پزشکی و روان­شناسی بالینی، 21(2)، 155ـ166.
جباری، ر.،  میرزاحسینی، ح.، و صادق،  محبوب (1398). اثربخشی آموزش گروهی تحلیل رفتار متقابل بر تحمل پریشانی و مهارت‌های ارتباطی نوجوانان بزهکار. روان­شناسی تحولی، 16(61)،73ـ85.
جدیدی، م.، و عابدی، ا. (1390). انطباق و هنجاریابی پرسش‌نامۀ نوروسایکولوژی کانرز بر کودکان 5 تا 12 سال شهر اصفهان. رویکردهای نوین آموزشی، 3(1)، 56ـ71.
صدری، ش.، پزشک، ش.، و طیب­لی، م. (1395). ویژگی­های شخصیتی و مکانیسم­های دفاعی بزهکاران پسر کانون اصلاح و تربیت بر اساس نوع جرم. روان­شناسی افراد استثنایی، 23، 179ـ197.
عابدی، ا. (۱۳۸۶). هنجاریابی آزمون عصب روان­شناختی نپسی و اثربخشی مداخلة به موقع درکودکان مبتلا به ناتوانی­های یادگیری تحولی پیش از دبستان. پایان­نامۀ دکتری روان­شناسی. دانشگاه اصفهان: دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی.
عیوضی، س.، یزدانبخش، ک.، و مرادی، آ. (1397). اثربخشی توان­بخشی شناختی رایانه‌یار بر بهبود کارکرد اجرایی بازداری پاسخ در کودکان مبتلا به اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی. عصب روان­شناسی، 4(14)، 9ـ22.
گله گیریان، ص.، و دیره، ع. (1396). مقایسه تأثیر فراشناخت درمانی و درمان مبتنی بر دلبستگی بر مشکلات رفتاری برون­نمود کودکان پرخاشگر. سلامت روان کودک، 4(1)، 24ـ34.
مسعودنیا، ا.، و پوررحیمیان، ا. (1395). بررسی رابطۀ بین بازی­های رایانه­ ای و بروز اختلالات رفتاری در میان دانش ­آموزان پسر دبستانی. جامعه­ شناسی کاربردی، 27(3)، 117-134.
موسی‌زاده، ح.، ارجمندنیا، ع.، افروز، غ.، و غباری بناب، ب. (1397). اثربخشی برنامۀ توان­بخشی شناختی مبتنی بر حافظۀ آینده‌نگر بر مشکلات رفتاری و کارکردهای اجرایی توجه کودکان با اختلال کاستی توجه بیش‌فعالی. کودکان استثنایی، 18(3)، 117ـ130.    
نجارزاده، م.، نجاتی، و.، امیری، ن.، و شریفیان، م. (1394). بررسی اثر توان­بخشی شناختی بر عملکردهای اجرایی (توجه و حافظۀ کاری) در کودکان مبتلا به اختلال نقص‌توجه/ بیش‌فعالی. طب توان‌بخشی، 4(2)، 97ـ108.
 
Annemaree, C., Kellie, G., Michele, H., & Stephen, H. (2013). Goal setting and self-efficacy among delinquent, at-risk and not at-risk adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 42(3), 431-443.
Barkley, R.A. (2006). Attention-deficit hyperactivity disorder: A handbook for diagnosis and treatment (3rd Ed.). New York: Guilford Press.
Bergo, E., Lombardi, G., Pambuku, A., Della, L., Puppa, A., Bellu D’Avella, D., & Zagonel V. (2016). Cognitive Rehabilitation in Patients with Gliomas and Other Brain Tumors: State of the Art. BioMed Research International, Article ID 3041824, 11 pages.
Boywitt, C.D., & Rummel, J. (2012). A diffusion model analysis of task interference effects in prospective memory. Mem Cogn, 40, 70-82.
Charach, A., McLennan, J.D., Belanger, S.A., & Nixon, M.K. (2017). Screening for disruptive behavior problems in preschool children in primary health care settings. Journal of Can Acad Child Adolesc Psychiatry, 26 (3), 172-178.
Clair-Thompson, H.L., & Gathercole, S.E. (2006). Executive functions and achievements in school: Shifting, updating, inhibition, and working memory. Q J Exp Psychol, 59(4),745-59.
Corbett, B.A., Constantine, L.J., Hendren, R., Rocke, D., & Ozonoff, S. (2009). Examining executive functioning in children with autism spectrum disorder, attention deficit hyperactivity disorder and typical development. Psychiatry Research, 166, 210-222.
Deutsch, A.R., Crockett, L.J., Wolff, J.M., & Russell, S.T. (2012). Parent and peer pathways to adolescent delinquency: Variations by ethnicity and neighborhood context. Journal of Youth and Adolescence, 41(8), 1078-1094.
Enns, R., Reddon, R.J., Das, J.P., & Boudreau, A. (2008). Measureing executive function deficits in female delinquents using the cognitive Assessment systems. Journal of offender rehabilitation, 47, 3-23.
Fauth, R.C., Platt, L., & Parsons, S. (2017). The development of behavior problems among disabled and non-disabled children in England. Journal Appl Dev Psychol, 52, 46-58.
Giancola, P.R. (2007). The underlying role of aggressivity the relation between executive functioning and alcohol consumption. Addactive Behavors, 32, 765-783.
Hoshina, A., Horie, R., Giannopulu, I., & Sugaya, M. (2017). Measurement of the effect of digital play therapy using biological information. Procedia Computer Science, 112, 1570-1579.
Kane, M.J., Conway, A.R.A., Miura, T.K., & Colflesh, G.J.H. (2007). Working memory, attention control, and the N-back task: a question of construct validity. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 33, 615-622.
Kanellopoulos, A., Andersson, S., Zeller, B., Tamnes, C.K., Fjell, A.M., Walhovd, K.B., Westlye, L.T., Fosså, S.D., & Ruud, E. (2016). Neurocognitive outcome in very long term survivors of childhood acute lymphoblastic leukemia after treatment with chemotherapy only. Pediatric Blood & Cancer, 63(1), 133- 138.
Koolhof, R., Loeber, R., Wei, E.H., Pardini, D., & D’escury, A.C. (2007). Inhibition defi cits of serious delinquent boys of low intelligence. Criminal Behavior and Mental Health, 17, 274-292.
Masoudnia, E., & Pour-Rahimian, E. (2016). Investigating the Relationship between Computer Games and Behavioral Disorders among Primary School Students. Journal of Applied Sociology, 27 (3), 117-134.
Mason, W.A., Kosterman, R., Haggerty, K.P., Hawkins, J.D., Redmond, C., Spoth, RL, et al. (2009). Gender moderation and social developmental mediation of the effect of a family-focused substance use preventive intervention on young adult alcohol abuse. Addict Behav, 34(6-7), 599-605.
Midouhas, E., Kuang, Y., & Flouri, E. (2014). Neighbourhood human capital and the development of childrens emotional and behavioural problems: the mediating role of parenting and schools. Health Place, 27, 155-161.
Oraki, M., Zare, H., & Attar Ghasbeh, Z. (2017). The effect of cognitive rehabilitation on working memory and academic achievement of children with discalcula. Social Cognition, 6(2), 167-183.
Saha, P, Chakraborty, P., Mukhopadhyay, P., Bandhopadhyay, D., & Ghosh, S. (2015). Computer based attention training for treating a child with attention deficit/hyperactivity disorder: An adjunct to pharmacotherapy a case report. Journal of pharmacy research, 9(11), 612-617.
Snyder, H.N., & Sickmund, M. (2016). Juvenile offenders and victims: National report. Washington, DC: U.S. Department of justice: Office of juvenile justice and delinquency prevention.
Stuss, D.T., & Knightm, R.T. (2002). Principles of Frontal Lobe Function. 1. New York: NY: Oxford University Press.
Willis, S.L., Tennstedt, S.L., Marsiske, M., Ball, K., Elias, J., Koepke, K.M., et al. (2006). Long.term effects of cognitive training on everyday functional outcomes in older adults. Journal American Medical Association, 296 (23), 2805-2814.
Zeng, G. (2007). An exploratory investigation of the internalizing problem behavior among children from kindergarten to third grade. A dissertation presented in partial fulfillment of the requirements for PhD degree. University of Pennsylvania