روان‌شناسی فرهنگی

روان‌شناسی فرهنگی

عواطف مثبت در میان زبان‌آموزان ایرانی: یک مطالعه مرور دامنه‌ای از منظر نظریه ارزش‌گذاری عاطفه

نوع مقاله : مقالة نظری/مروری (در حوزة روان‌شناسی فرهنگی)

نویسنده
پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی «سمت»، تهران، ایران
چکیده
رویکرد مثبت‌گرا در اکتساب زبان دوم، کاوش در بهزیستی زبان‌آموزان را جانی دوباره بخشیده است؛ با این حال، مدل‌های بنیادی عمدتاً غرب‌محور باقی مانده و بر شور و شعف به جای حالات آرامش‌بخش تأکید دارند. این مطالعه مرور دامنه‌ای با بهره‌گیری از نظریه ارزش‌گذاری عاطفه به بررسی پژوهش‌های عواطف مثبت در میان زبان‌آموزان ایرانی پرداخته و ۱۲۲ مطالعه تجربی (۲۰۱۶ تا ۲۰۲۶) را سنتز و تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان‌دهنده یک «هرم عاطفی ایرانی» با قاعده‌ای سنگین از عواطف مثبت با برانگیختگی بالا است که در آن لذت یادگیری زبان خارجی متغیر مرکزی محسوب می‌شود. این سوگیری ناشی از یک فیلتر روش‌شناختی است؛ جایی که ابزارهای روان‌سنجی استاندارد، هیجان را در اولویت قرار داده و حالات آرامش‌بخش را نادیده می‌گیرند. این مطالعه خلاءهای تجربی عمیقی را شناسایی می‌کند: سکوت کامل جمعیت‌شناختی در مورد کودکان زیر ۱۲ سال، اتکا به مدل‌سازی‌های مقطعی، و سوگیری در انتخاب شرکت‌کنندگان (تمرکز بر دانشجویان زبان انگلیسی). با وجود تحول در مطالعات اخیر (۲۰۲۴-۲۰۲۶) که نشان می‌دهد حالات عاطفی با برانگیختگی پایین مانند آرامش ذهنی در یادگیری زبان، به عنوان سپرهای فرهنگی در برابر استرس‌های آموزشی عمل می‌کنند، این حوزه از نظر نظری همچنان پراکنده است. در نهایت، این پژوهش مرزهای بعدی تحقیق را در دو انتهای طیف برانگیختگی، یعنی حالات اوجِ عواطف مثبت با برانگیختگی بالا و حالات جامعه‌پسندِ عواطف مثبت با برانگیختگی پایین معرفی کرده و از یک روان‌شناسی مثبت‌گرای استعمارزدایی‌شده در ایران دفاع می‌کند که آرامش را به عنوان یک راهبرد بقای عملکردی به رسمیت شناخته و خواستار دستورکار پژوهشی فراگیر و پویاست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Positive Affect Among Iranian EFL Learners: A Scoping Review through the Lens of Affect Valuation Theory

نویسنده English

Mohammad Shahin Taghaddomi
The Institute for Research and Development in the Humanities (SAMT), Tehran, Iran
چکیده English

The positive turn in Second Language Acquisition has revitalized the exploration of learner well-being; however, foundational models remain predominantly Western-centric, often prioritizing high-arousal exultation over restorative states. This scoping review systematically maps the landscape of positive affect research among Iranian EFL learners through the lens of Affect Valuation Theory, synthesizing 122 empirical studies (2016–2026). The findings reveal an Iranian Affective Pyramid with a broad High Arousal Positive (HAP) foundation, dominated by Foreign Language Enjoyment, and a narrow, emerging tip of Low Arousal Positive (LAP) states. This distribution indicates a methodological HAP-bias, wherein standard psychometric instruments prioritize excitement while often omitting restorative dimensions. The review identifies critical empirical gaps, including a total demographic silence regarding learners under the age of 12, a systemic reliance on static cross-sectional modeling, and a specialist bias toward university English majors. While recent research (2024–2026) suggests that LAP-oriented states like Foreign Language Peace of Mind function as culturally congruent shields against systemic educational stress, the literature remains theoretically fragmented. This review identifies the missing ends of the arousal spectrum, peak HAP and prosocial LAP states, as the next research frontier, advocating for a decolonized positive psychology in Iran that recognizes Aramesh (inner peace) as a functional survival strategy and calls for a developmentally and methodologically dynamic research agenda.

کلیدواژه‌ها English

Positive Psychology
Iranian EFL Learners
Affect Valuation Theory
High Arousal Positive (HAP)
Low Arousal Positive (LAP)

  • تاریخ دریافت 08 شهریور 1405
  • تاریخ بازنگری 19 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 29 شهریور 1405