مدل‏ یابی سازگاری اجتماعی دختران نوجوان شهر تهران براساس هوش اخلاقی و ادراک از ساختار خانواده با اثر واسطه‏ ای توانایی تصمیم‏ گیری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران .

3 استاد گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده

در پژوهش حاضر مدل‏یابی سازگاری اجتماعی دختران نوجوان براساس دو متغییر هوش اخلاقی و ادراک از ساختار خانواده با اثر واسطه‏ای توان تصمیم‏گیری صورت گرفت. این پژوهش از نوع توصیفی­ همبستگی است. جامعة پژوهش شامل تمامی دختران نوجوان در مدارس متوسطة دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1401­1400 و نمونه نیز طبق جدول مورگان، 387 نفر برآورد شد که به‌صورت تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‏ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامه‏های سازگاری اجتماعی، ادراک از ساختار خانواده، هوش اخلاقی و مقیاس توانایی تصمیم‏گیری ملبورن بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در بخش توصیفی از نرم‌افزار SPSS و به‌منظور برازش مدل ساختاری از نرم‌افزار LISREL استفاده شد. یافته‏ها نشان داد که واسطه‌گری توان تصمیم‏گیری در رابطة سازگاری اجتماعی و هوش اخلاقی و ادراک از ساختار خانواده معنادار بود، درواقع مؤلفه تصمیم‏گیری، موجب افزایش سازگاری می‌شود. پیشنهاد می‏شود در آموزش و پرورش و خانواده‏ها بر پرورش مهارت‏های اجتماعی و فردی، با تأکید بر پرورش هوش اخلاقی و ارتباط خانه و مدرسه، زمینه‌ای فراهم شود تا بدین وسیله زمینة تعدیل یا کاهش پیامدهای منفی عدم سازگاری نوجوانان ناشی از انواع بحران‏ها در این سن فراهم شود.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Girls adolescences social adjustment modeling based on perception of the family structure and moral intelligence with the mediating effect of decision making

نویسندگان [English]

  • hadiseh mazhari abbasi 1
  • Kamran sheivandi Cholicheh 2
  • Fariborz Dortaj 3
1 Master Student in Educational Psychology, Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Education, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor at Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Education, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
3 Professor at Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Education, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Objective: This study examined the girls adolescences social adjustment modeling based on 2 variables, perception of the family structure and moral intelligence with the mediating effect of decision making. This research was one of the descriptive-correlational designs. Method: The statistical population of the study included all secondary school girls students of Tehran in the 1400-1401 academic year. The research sample was estimated using Morgan sampling table, 387 people who were selected as a multi-stage cluster. Research tools included Social Adjustment Questionnaire, Perception of Parenting Style Questionnaire, Moral Intelligence Questionnaire and Melbourne Decision Making Questionnaire. SPSS software was used to analyze the data in the descriptive part, and LISREL software was used to fit the structural model and test the research hypotheses. Results: The findings showed that the mediation of decision-making ability was significant in the relationship between social adjusment and moral intelligence and perception of family structure, in fact, the decision-making component increases adjusment. Conclusion: It is suggested that social and personal skills should be emphasized in education and in families in order to provide the ground for adjusting the negative consequences of the lack of adaptation of teenagers caused by all kinds of crises at this age.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Adjustment
  • Perception of the Family Structure
  • Moral Intelligence
  • Decision Making
بهرامی محمدامین، اصمی مریم، فاتح پناه آزاده، دهقانی تفتی عارفه، احمدی تهرانی غلامرضا (1391)، سطح هوش اخلاقی اعضای هیات علمی و کارکنان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، (6) 5، 81­95.
سیده سمیرا جزایری، علی اصغر اصغرنژاد فرید، میترا خاقانی، (1398)، مقایسۀ عوامل شخصیتی و دینداری درونی و بیرونی در نوجوانان با و بدون رفتارهای پرخطر. روان‌شناسی فرهنگی، (2) 3، 54­71.
حجی کیمیا، (1394)، مقایسه هوش هیجانی، هوش معنوی، هوش اخلاقی در دانش آموزان دختر و پسر مقطع دبیرستان. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و پژوهش ها شاهرود
خدادادی سنگده جواد، (1396). مطالعة کیفی عوامل مذهبی مؤثر در شکل گیری خانوادة سالم براساس بافت فرهنگی اجتماعی، روان‌شناسی فرهنگی، (1) 1، 85­98.
شهبازیان خونیق آرش، حسنی امید، سلیمانی سمیرا، (1397). بررسی نقش هوش اخالقی و اجتماعی در رفتارهای پرخطر دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کردستاک در سال تحصیلی1395­1396، مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، (1) 17، 39­52.
محذوف شبنم، قربان جهرمی رضا، (1398)، تأثیر قصه‌درمانی بر هوش اخلاقی، هوش هیجانی و احساس حقارت کودکان کار، روانشناسی فرهنگی، (1) 3، 63­79.
مرتضایی شکوفه، قاسمی پیربلوطی محمد و احمدی رضا، (1392). بررسی رابطه بین هوش هیجانی، هوش اخلاقی، و قانون مداری دانش آموزان شهرستان شهرکرد، فصلنامه دانش انتظامی چهارمحال و بختیاری، (3) 1، 1­21.
معتمدی فرزانه، به پژوه احمد، شکوهی یکتا محسن، افروز غلامعلی، غباری بناب باقر، (1400)، اثربخشی آموزش هوش هیجانی بر مؤلفه‌های سازگاری اجتماعی دختران نوجوان تک والدی با مشکلات هیجانی رفتاری، دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، (1) 22، 79­92.
ملائی رباب، مصطفوی زینب، (1397)، تبیین نقش هوش اخلاقی بر ادراک رهبری موثق با میانجی‌گری هوش فرهنگی در دانشگاه اسلامی، نوآوری‌های مدیریت آموزشی، (3) 13, 7­23.
ملک‌زاده آزاده، نامور هومن، جمهری فرهاد، (1400)، مدل پیش‌بینی مهارت‌های اجتماعی در نوجوانان تک‌فرزند براساس سبک‌های مقابله با توجه به نقش میانجی هوش اخلاقی، سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، ۵ (۴)، ۶۵­۷۲.
نوحی بزنجانی کاوه، منظری توکلی حمدلله، سلاجقه سنجر، شیخی ایوب، (۱۳۹۸)، طراحی و روانسنجی "مقیاس هوش اخلاقی در پرستاران" در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی کرمان، فصلنامه مدیریت ارتقای سلامت، ۸ (۵)، ۹­۱۷.
 
Aalbehbahani, M. (2015), Moral intelligence, identity styles and adjustment in adolescents, European Proceedings of Social and Behavioural Sciences, 84-94.
Abci Joseph, V., & Mathew, R. N. (2022), Perceived parenting style and emotional intelligence among late adolescents, Journal of Advance Research in Science and Social Science, 5 (1), 181-201.
Alhadabi, A., Aldhafri, S., Alkharusi, H., Al-Harthy, I., Alrajhi, M., & AlBarashdi, H. (2019), Modelling parenting styles, moral intelligence, academic self-efficacy and learning motivation among adolescents in grades 7–11. Asia Pacific Journal of Education, 39(1), 133-153.
BahmanBeigloo, R. T., & Khosravi, S. (2021), Identity crisis and social adjustment in nomadic and shiraz Adolescents: A causal-comparative study, Propósitos y Representaciones, 9(3), 1249.
Blakemore, S. J., & Robbins, T. W. (2012), Decision-making in the adolescent brain, Nature Neuroscience, 15, 1184-1191.
Cardona Isaza, A. D. J., Chulia, A. T., González Barrón, R., & Montoya Castilla, I. (2021), Analysis of the psychometric properties of the Melbourne Decision Making Questionnaire in Colombian adolescents, Revista Latinoamericana de Psicología, 53, 47-55.
Diermeier, D. (2021), Moral intelligence: Leadership in a world of contested values, In Responsible Leadership, 262-278.
Dortaj, F., & Ferrari, M. (2021), Explaining wisdom based on moral intelligence, Iranian Journal of Learning and Memory, 4(14), 7-14
Ekel, P., Pedrycz, W., & Pereira, J. (2020), Multicriteria decision-making under conditions of uncertainty: A fuzzy set perspective, John Wiley & Sons, Inc.
Estévez, E., Estévez, J. F., Segura, L., & Suárez, C. (2019), The influence of bullying and cyberbullying in the psychological adjustment of victims and aggressors in adolescence, International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(12), 2080.
Gallarin, M., Torres-Gomez, B., & Alonso-Arbiol, I. (2021), Aggressiveness in adopted and non-adopted teens: The role of parenting, attachment security, and gender, International Journal of Environmental Research And Public Health, 18(4), 2034.
Garcia, F., Serra, E., Zacares, J. J., Calafat, A., & Garcia, F. (2020), Alcohol use and abuse and motivations for drinking and non-drinking among Spanish adolescents: do we know enough when we know parenting style?, Psychology & Health, 35(6), 645-664.
Garcia, F., Serra, E., Garcia, O. F., Martinez, I., & Cruise, E. (2019), A third emerging stage for the current digital society? Optimal parenting styles in Spain, the United States, Germany, and Brazil, International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(13), 2333.
Gimenez-Serrano, S., Garcia, F., & Garcia, O. F. (2021), Parenting styles and its relations with personal and social adjustment beyond adolescence: Is the current evidence enough?, European Journal of Developmental Psychology, 1-21.
Harman, J. L., Zhang, D., & Greening, S. G. (2019), Basic processes in dynamic decision making: How experimental findings about risk, uncertainty, and emotion can contribute to police decision making, Frontiers in Psychology, 10, 2140.
Janis, I., & Mann, L. (1977), Decision Making: A Psychological Analysis of Conflict, Choice, and Commitment, The Free Press.
Lennick, D. Kiel, F. (2005), Moral intelligence: The Key to Enhancing Business Performance and Leadership Success, Wharton School Publishing, An imprint of Pearson Education.
Managa, S & Chandrasekaran, V (2015), A study on adjustment of college students, Scholarly Research Journal for Interdisciplinary Studies, 3(16), 2622-2629
Mann, L., Radford, M., Burnett, P., Ford, S., Bond, M., Leung, K., Nakamura, H., Vaughan, G., & Yang, K.-S. (1998), Cross-cultural differences in self-reported decision making style and confidence, International Journal of Psychology, 33, 325-335.
Martínez, I., Murgui, S., Garcia, O. F., & Garcia, F. (2021), Parenting and adolescent adjustment: The mediational role of family self-esteem, Journal of Child and Family Studies30(5), 1184-1197.
Olutope, A. E., Akpunne Bede, C., & Olajide Olufunmilayo, A. (2019), Parenting style, emotional intelligence and psychological health of Nigerian children, Asian Journal of Pediatric Research, 2(2), 1-11.
Priya, D., & Jaswanti, V. P. (2020), Relationship between parenting styles and emotional intelligence among late adolescents in Chennai, The International Journal of Indian Psychology, 8(2),
Puspitasari, R., Budimansyah, D., Sapriya, S., & Rahmat, R. (2022), The Influence of Emotional Intelligence, Moral Intelligence and Intellectual Intelligence on Characters Caring for the Environmental School Students in the Perspective of Civic Education, In Annual Civic Education Conference (ACEC 2021), 343-348.
Reyna, V. (2018), When irrational biases are smart: A fuzzy-trace theory of complex decision making, Journal of Intelligence, 6(2), 29.
Ridao, P., López-Verdugo, I., & Reina-Flores, C. (2021), Parental beliefs about childhood and adolescence from a longitudinal perspective, International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4), 1760.
Srinivasan, S., & Sudhakar, P. J. (2019), social adjustment among the higher secondary school students in relation to academic acheivement, International Journal of Research in Humanities, Arts and Literature, 7(4), 783–792.
Sutter, M., Zoller, C., & Glätzle-Rützler, D. (2019), Economic behavior of children and adolescents – A first survey of experimental economics results, European Economic Review, 111, 98-121.
Tanner, C., & Christen, M. (2013), Moral intelligence–A framework for understanding moral competences, In Empirically Informed Ethics: Morality between Facts and Norms, Cham: Springer International Publishing, 119-136.
Twilhaar, E. S., de Kieviet, J. F., Bergwerff, C. E., Finken, M. J., van Elburg, R. M., & Oosterlaan, J. (2019), Social adjustment in adolescents born very preterm: evidence for a cognitive basis of social problems, The Journal of Pediatrics, 213, 66-73.
Waite, P., & Creswell, C. (2014), Children and adolescents referred for treatment of anxiety disorders: Differences in clinical characteristics, Journal of Affective Disorders167, 326-332.
Willems, J., Coertjens, L., & Donche, V. (2021), First-year students’ social adjustment process in professional higher education: key experiences and their occurrence over time, European Journal of Psychology of Education, 1-20.
Zubrick, S. R., Hafekost, J., Johnson, S. E., Sawyer, M. G., Patton, G., & Lawrence, D. (2017), The continuity and duration of depression and its relationship to non-suicidal self-harm and suicidal ideation and behavior in adolescents 12–17, Journal of affective disorders220, 49-56.