Construction and Psychometric Evaluation of the Family Spirituality Questionnaire Based on the Holy Quran

Moslehi, Javad; Safurayi Parizi, Mohammad Mahdi; Mostarhami, Seyyed Isa; Taqiyan, Hasan

doi:10.30487/jcp.2026.570216.1886

Construction and Psychometric Evaluation of the Family Spirituality Questionnaire Based on the Holy Quran

Document Type : Original Article

Authors

javad moslehi ¹

Mohammad Mahdi safurayi Parizi ²

Seyyed Isa mostarhami ³

hasan taqiyan ⁴

¹ PhD in Quran and Psychology and member of the Quran and Sciences Department, Quran and Hadith Higher Education Complex, Al-Mustafa Al-Alamiyah University, Qom, Iran

² Department of Psychology, Islamic Humanities Higher Education Complex, Al-Mustafa Al-Alamiya Community, Qom, Iran

³ Associate Professor, Department of Quran and Sciences, Quran and Hadith Higher Education Complex, Al-Mustafa Al-Alamiyah University, Qom, Iran

⁴ Assistant Professor, Department of Psychology, Islamic Humanities Higher Education Complex, Al-Mustafa Al-Alamiyah University, Qom, Iran

10.30487/jcp.2026.570216.1886

Abstract

خانواده در منظومه معارف قرآنی کانون رشد و تعالی معنوی است؛ با این حال، ابزارهای سنجش موجود غالباً بر مبانی معرفت‌شناسی غربی استوار بوده و از ارزیابی پویایی‌های معنوی خاص فرهنگی در بافت خانواده‌های اسلامی ناتوان‌اند. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این خلأ نظری و ابزاری، اقدام به بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی و اعتباریابی «پرسشنامه معنویت در خانواده بر اساس قرآن کریم» (Quran-SFQ) نمود. بدین منظور، در یک طرح پیمایشی-مقطعی، نسخه اولیه ابزار تدوین و پس از احراز روایی صوری و محتوایی، نسخه نهایی با ۵۴ گویه بر روی نمونه‌ای ۵۳۸ نفری از والدین شهرهای قم و مشهد اجرا گردید. یافته‌ها نشان داد که ساختار پنج‌عاملی شامل باورهای معنوی، فعالیت‌های معنوی، مسئولیت‌پذیری معنوی، مراقبت‌های معنوی و فضای معنوی از برازش مطلوبی در تحلیل عاملی تأییدی برخوردار است (ریشه میانگین مربعات خطای برآورد= ۰.۰۷۷ و شاخص برازش تطبیقی= ۰.۹۵). همچنین ضریب آلفای کرونباخ برای کل مقیاس (۰.۹۵) و خرده‌مقیاس‌ها (۰.۷۴ تا ۰.۹۰) حاکی از پایایی بالای ابزار بود. شواهد مربوط به روایی واگرا و همگرا نیز از طریق ماتریس همبستگی مؤلفه‌ها تأیید شد. نتایج نشان می‌دهد این پرسشنامه ۵۴ گویه‌ای، ابزاری معتبر و پایا برای سنجش ابعاد چندگانه معنویت در بافت خانواده اسلامی است و می‌تواند در پژوهش‌های بالینی و تربیتی مورد استفاده قرار گیرد.

Keywords

Family Spirituality

Holy Quran

Psychometrics

Confirmatory Factor Analysis (CFA)

Family Spirituality Questionnaire

Subjects