سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی (سمت) روان‌شناسی فرهنگی 2588-7211 9 2 2026 02 20 Exploring Iranian Married Individuals' Experiences of Failure in Cognitive-Behavioral Couple Therapy واکاوی تجارب متأهلین ایرانی از شکست زوج‌درمانی شناختی - رفتاری 248075 10.30487/jcp.2026.568276.1883 FA بهاره بدری دانشجوی دکتری رشته روانشناسی بالینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران 0009-0007-4854-2262 محسن کچویی استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران منصوره السادات صادقی دانشیار پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران حجت اله فراهانی دانشیار گروه روانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران لیلی پناغی دانشیار پزشکی اجتماعی، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 12 23 The present study aimed to explore the lived experiences of married Iranian individuals regarding the failure of cognitive-behavioral couple therapy (CBCT). The primary focus was to identify the inhibiting factors that, within Iran's unique socio-cultural context, contribute to therapeutic failure from the clients' perspective. This qualitative research was conducted in 2023–2024 using thematic analysis. A purposive sample of 9 participants was recruited from independent clinics in Tehran, and data were collected through semi-structured interviews until saturation was reached. Data analysis followed the systematic method of Braun and Clarke (2016). The findings revealed that CBCT failure in Iran is the result of a vicious cycle in which the therapist's inability to manage sessions, lack of specialized knowledge, and low self-awareness—which leads to the expression of personal beliefs and cultural biases—merge with weaknesses in specialized couple-therapy competencies, such as ethical violations, disregard for therapeutic structure, excessive homework assignments, and failure to monitor progress. When these therapist-related factors combine with inhibiting couple characteristics, including mandated therapy attendance, responsibility avoidance, and blurred couple boundaries, they produce outcomes such as intensified hopelessness, negative attributions, and premature termination of therapy. These findings underscore the necessity of enhancing therapists' fundamental and specialized competencies, screening for negative prognostic indicators, and intelligently localizing treatment protocols to reduce therapeutic failure. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجارب متأهلین ایرانی از شکست فرایند زوج‌درمانی شناختی-رفتاری انجام شد. محور اصلی این کاوش، شناسایی عوامل بازدارنده‌ای بود که در بستر خاص فرهنگی-اجتماعی ایران، شکست این رویکرد درمانی را از نگاه مراجعان شکل می‌دهد. این پژوهش کیفی در سال‌های ۱۴۰۲-۱۴۰۳ با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گردید. نمونه‌گیری به روش هدفمند از میان مراجعان کلینیک‌های مستقل شهر تهران صورت پذیرفت و ۹ شرکت‌کننده انتخاب شدند. فرآیند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع داده‌ها ادامه یافت و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها بر اساس روش نظام‌مند براون و کلارک (2016) انجام شد. <br>این پژوهش نشان داد شکست زوج‌درمانی شناختی-رفتاری در ایران، پیامد یک چرخه معیوب است که در آن، ناتوانی درمانگر در مدیریت جلسه، نداشتن دانش تخصصی و خودآگاهی پایین، با ضعف در توانمندی‌های تخصصی زوج‌درمانی مانند نقض اصول اخلاقی، بی‌توجهی به ساختار درمان، افراط در تکالیف و پایش نکردن پیشرفت، درهم می‌آمیزد. این عوامل زمانی که با ویژگی‌های بازدارنده زوجین نظیر درمان‌جویی اجباری، مسئولیت‌گریزی و ازهم‌گسیختگی مرزهای زوجی همراه می‌شود، به پیامدهایی چون تشدید ناامیدی، اسنادهای منفی و قطع درمان می‌انجامد. این یافته‌ها بر ضرورت افزایش توانمندی‌های پایه و تخصصی درمانگران، غربال‌گری نشانگان منفی پیش‌آگهی و بومی‌سازی هوشمندانه پروتکل‌ها تأکید می‌کنند.