سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی (سمت) روان‌شناسی فرهنگی 2588-7211 8 2 2025 02 19 the role of text world theory in text comprehension خوانش انتقادی و فهم متن: رویکردی شناختی 167 204 203662 10.30487/jcp.2024.416658.1618 FA محسن نوبخت استادیار، پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم انسانی «سمت»، تهران، ایران. Journal Article 2023 09 16 زبانشناسی شناختی با الهام و برداشت از مفاهیم روان‎شناسی شناختی از دل آن بیرن آمد و یکی از دغدغه‎هایش فهم سازوکار حاکم بر دریافت معنای متن است . به عبارتی، اینکه در مواجهه با یک متن چطور به معنای آن دست یابیم، چه واکنشی نسبت به معنای آن داشته‏باشیم و چگونه فهم دقیق‏تری از آن به دست آوریم جزو اهداف برنامه‏های آموزشی بسیاری از نهادها و نیز بسیاری از خوانند‏های متن‏ها است. از سوی دیگر، مدرس هم این دغدغه را دارد که چگونه و با چه روشی می‏توان به دانشجو در فهم ساده‏ترِ معنای متن کمک کرد.<br />پژوهش حاضر در پی این است که با تلفیق نظریۀ جهان متن، مبتنی بر زبان‎شناسی شناختی و روان‎شناسی شناختی، و سبک‎شناسی آموزشی به بررسی کارآییِ آن‎ها در فهم و خوانش انتقادی متن بپردازد. بر این اساس، داستان کوتاه کابوس‎های شبانه از ابوتراب خسروی، به‌عنوان متن موردبررسی، در اختیار 75 دانشجوی رشتۀ پزشکی قرار گرفت و از آن‎ها خواسته شد تا با خواندن یک و دو بارۀ متن برداشت‎شان از داستان را به روی کاغذ بیاورند. سپس پرسش‎نامۀ تهیه‎شده مبتنی بر بخش‏های نظریۀ جهان متن در اختیار آن‎ها قرار گرفت و این بار از آن‎ها خواسته شد تا با مراجعه به متن داستان به پرسش‎ها پاسخ دهند؛ و در نهایت، با توجه به این پاسخ‎ها برداشت جدیدشان از معنای متن را به روی کاغذ بیاورند. برای تحلیل این داده‎ها و آزمون فرضیه‌ها از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی استفاده شد. زبانشناسی شناختی با الهام و برداشت از مفاهیم روان‎شناسی شناختی از دل آن بیرن آمد و یکی از دغدغه‎هایش فهم سازوکار حاکم بر دریافت معنای متن است . به عبارتی، اینکه در مواجهه با یک متن چطور به معنای آن دست یابیم، چه واکنشی نسبت به معنای آن داشته‏باشیم و چگونه فهم دقیق‏تری از آن به دست آوریم جزو اهداف برنامه‏های آموزشی بسیاری از نهادها و نیز بسیاری از خوانند‏های متن‏ها است. از سوی دیگر، مدرس هم این دغدغه را دارد که چگونه و با چه روشی می‏توان به دانشجو در فهم ساده‏ترِ معنای متن کمک کرد.<br />پژوهش حاضر در پی این است که با تلفیق نظریۀ جهان متن، مبتنی بر زبان‎شناسی شناختی و روان‎شناسی شناختی، و سبک‎شناسی آموزشی به بررسی کارآییِ آن‎ها در فهم و خوانش انتقادی متن بپردازد. بر این اساس، داستان کوتاه کابوس‎های شبانه از ابوتراب خسروی، به‌عنوان متن موردبررسی، در اختیار 75 دانشجوی رشتۀ پزشکی قرار گرفت و از آن‎ها خواسته شد تا با خواندن یک و دو بارۀ متن برداشت‎شان از داستان را به روی کاغذ بیاورند. سپس پرسش‎نامۀ تهیه‎شده مبتنی بر بخش‏های نظریۀ جهان متن در اختیار آن‎ها قرار گرفت و این بار از آن‎ها خواسته شد تا با مراجعه به متن داستان به پرسش‎ها پاسخ دهند؛ و در نهایت، با توجه به این پاسخ‎ها برداشت جدیدشان از معنای متن را به روی کاغذ بیاورند. برای تحلیل این داده‎ها و آزمون فرضیه‌ها از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی استفاده شد. https://jcp.samt.ac.ir/article_203662_fa23a9fe4e43f80c0d6dcec86fb67eb8.pdf