تأثیر قصه‌درمانی بر هوش اخلاقی، هوش هیجانی و احساس حقارت کودکان کار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی قصه­درمانی بر هوش اخلاقی، هوش هیجانی و احساس حقارت کودکان کار بود. روش پژوهش نیمه­آزمایشی و طرح آن پیش و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری شامل تمامی کودکان کار منطقۀ 5 شهر تهران بود. با روش نمونه­گیری در دسترس 40 نفر از کودکان کار که برای اجرای پژوهش رضایت کامل داشتند انتخاب شدند و با گمارش تصادفی در دو گروه 20 نفری آزمایش و کنترل قرار گرفتند. برای جمع­آوری داده­ها از پرسش­نامۀ هوش هیجانی گلمن (1۹۹5)، مقیاس خودکم بینی یائو و همکاران (1397)، پرسش­نامۀ هوش اخلاقی لنیک و کییل (2005) استفاده شد و پکیج آموزشی قصه­درمانی به­منظور مداخله به­کار رفت. نتایج نشان داد که با کنترل پیش­آزمون، بین هوش اخلاقی گروه کنترل و آزمایش تفاوت معناداری وجود دارد (01/0>p و 73/24= F). به عبارتی قصه­درمانی بر هوش اخلاقی به­طور معناداری تأثیر مثبت دارد. همچنین با کنترل پیش­آزمون، هوش هیجانی در بین گروه کنترل و آزمایش تفاوت معناداری داشت (01/0>p و 40/13= F) که نشان می­دهد قصه­درمانی بر هوش هیجانی به­طور معناداری تأثیر مثبت دارد. همچنین نتایج بیانگر تفاوت معنادار احساس حقارت گروه کنترل و آزمایش بود (01/0>p و 05/10= F). به عبارتی قصه‌درمانی بر احساس حقارت به طور معناداری تأثیر مثبت دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Story Therapy on Moral Intelligence, Emotional Intelligence and Inferiority Feeling of Labor Children

نویسندگان [English]

  • Shabnam Mahzouf
  • Reza Ghorban Jahromi
Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran
چکیده [English]

The purpose of this research was to study the effectiveness of storytelling on moral intelligence, emotional intelligence, and inferiority feelings of labor children. The study was semi-experimental with pre-test and post-test with control group. The population included all labor children in District 5 of Tehran city. Using available sampling method, 40 labor children who were fully satisfied with the research were selected and randomly assigned to the experimental and control groups. For collecting data, Emotional Intelligence Questionnaire (Golman, 1995), Inferiority Scale (Yao, et al. 1997), and Moral Intelligence Questionnaire (Lennick & Kiel, 2005) were used and the storytelling training package was used as intervention. Results showed that with the pre-test being controlled, there was a significant difference between the control and experimental groups in moral intelligence (P<0.01, F=24.73). In other words, the storytelling had a significant positive effect on moral intelligence. Moreover, with pre-test control, emotional intelligence was significantly different between control and experimental groups (p<0.01 and F=13.40) which showed that storytelling therapy has a significant positive effect on emotional intelligence. The results also showed a significant difference between the inferiority feelings of the experimental and control groups (p<0.01 and F=10.05). In other words, story therapy has a significant positive effect on inferiority feelings of labor children.

کلیدواژه‌ها [English]

  • story therapy
  • Moral Intelligence
  • Emotional intelligence
  • inferiority
  • labor child
ایمانی، الف.، و باقری، ب. (1394). اثربخشی بازی­درمانی و قصه­درمانی بر پایۀ آموزش مؤلفه­های هوش هیجانی بر مهارت­های اجتماعی به کودکان 5-7 سال نیمه­شنوای مشهد. دومین همایش علمی پژوهشی علوم تربیتی و روان­شناسی آسیب­های اجتماعی و فرهنگی ایران، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی سروش حکمت مرتضوی.
بوربا، م. (2010). پرورش هوش اخلاقی. ترجمۀ ف. کاوسی (1390). تهران: رشد.
پشت­دار، ع. م. (1386). قصه­گویی خلاق و اهداف آموزشی. تهران: اعتماد.
پلویسکی، آ. (2006). قصه و قصه‌گویی در خانه و خانواده. ترجمۀ م. رحماندوست (1385). تهران: مدرسه.
حقوق کودکان و نوجوانان در جمهوری اسلامی ایران، مصوب بیست و یک مهر هزار و سیصد و نود و دو (مشتمل بر 37 ماده و 17 تبصره به شمارۀ 44608/10)
درنجفی شیرازی، م.، علی­اکبری، م.، و علیپور، ا. (1393). اثربخشی قصه­گویی بر مؤلفه­های هوش اخلاقی کودکان دختر پیش­دبستانی در شهر اصفهان. شناخت اجتماعی، 2 (6)، 33ـ43.
رهنوردبخشایش، م.، و عزیزی، م. (1396). تأثیر قصه­درمانی شناختی رفتاری بر هوش هیجانی و پرخاشگری دانش­آموزان ابتدایی. ششمین کنگرۀ انجمن روان­شناسی ایران، 325ـ331.
صادقی، ح.، و مسائلی، ا. (1387). رابطۀ رشد اقتصادی و توزیع درآمد با روند فقر در ایران با استفاده از رویکرد فازی. رفاه اجتماعی، 28، 151ـ172.
صیادی، گ.، گل محمدیان، م.، و رشیدی، ع. (1396). اثربخشی طرح­وارۀ درمانی بر احساس حقارت دختران نوجوان خانواده­های طلاق. پژوهش­های روان­شناسی بالینی و مشاوره، 7 (1)، 89 ـ100.
قوام، ا.، و قبول، ا. (1386). بررسی عقدۀ حقارت در شخصیت بوسهل زوزنی بر اساس روایت بیهقی. ادب‌پژوهی، 1، 49ـ 68.
کیا کمال، ب. (1390). قصه و داستان در کتاب­های درسی و کمک­درسی آلمان. پژوهش­نامۀ ادبیات کودک و نوجوان، 42، 67ـ76.
مارشال ریو، ج. (2010). انگیزش و هیجان. ترجمۀ ی. سیدمحمدی (1397). تهران: ویرایش.
محمدی سیرت، ف. (1395). اثربخشی آموزش هوش هیجانی به روش قصه­گویی بر کاهش کمرویی و ارتقای مؤلفه­های هوش هیجانی دانش­آموزان دختر دبستانی. پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ راهنمایی و مشاوره، دانشگاه الزهرا.
همایی، ر.، کجباف، م. ب.، و سیادت، س. ع. (1388). تأثیر قصه­گویی بر سازگاری کودکان. مطالعات روان­شناختی، 2 (5)، 133ـ149.
هویدا، ر.، و همایی، ر. (1389). تأثیر قصه­های قرآنی بر هوش هیجانی کودکان. مطالعات تربیتی و روان‌شناسی، 11 (1)، 61ـ76.
Angus, L., Levitt, H., & Hardthe, K. (1999). The narrative processes coding system: research applications and implications for psychotherapy practice. Journal of Clinical Psychology, 55(10), 1255-1270.
Bahrami, M. A., Asami, M., Fatehpanah, A., Dehghani Tafti, A., & Ahmadi Tehrani, G. (2012). Moral intelligence status of the faculty members and staff of the Shahid Sadoughi University of Medical Sciences of Yazd. Journal of Medical Ethics and History of Medicine, 5 (6), 81-95.
Bhan, S., & Farooqui, Z. (2013). Social Skills Training of Children with Learning Disability. Disability, CBR and Inclusive Development, 24 (2), 54-63.
Desocio, J. E. (2005). Assessing self-development through narrative approaches in child and adolescent psychotherapy. Journal of Child and Adolescent Psychiatric Nursing, 18 (2), 53-61.
Drigas, A., S., & Papoutsi, C. (2018). A New Layered Model on Emotional Intelligence. Behavioral Sciences, 8 (45), 1-17.
Frederickson, N., Petrides, K. V., & Simmonds, E. (2012). Trait emotional intelligence as a predictor of socioemotional outcomes in early adolescence. Personality and Individual Differences, 52(3), 323-328.
Gardner, H. (2000). Intelligences reframed: multiple intelligences for the 21st century. New York Basic.
Goleman, D. P. (1995). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ for character, health and lifelong achievement. New York: Bantam Books.
Hanney, L., & Kozlowska, K. (2002). Healing traumatized children: creating illustrated story books in family therapy. Family Process, 41, 37-65.
Jorfi, H., Jorfi, S., Bin Yaccob, H. F., & Mad Shah, I. (2010). Emotional intelligence: The relationship between self-regard and technology communication effectiveness. World Academy of Science and Engineering, 45, 24-39.
Lennick, D., & Kiel, F. (2005). Moral intelligence: the key to enhancing business performance and leadership success. Wharton School Publishing.
Lipman, M. (1980). Philosophy in the classroom Philadelphia: Temple University Press.
Manney, P. J. (2008). Empathy in the time of technology: How storytelling is the key to empathy. Journal of Evolution and Technology, 19(1), 51-61.
Mervis, M., M., & Bertrand, F. J. (2003). The emergence of learning-related social skills. Early Childhood Research Quarterly, 18, 206-224.
Miller, P. J., Wiley, A. R., Fung, H., & Liang, C. H. (1997). Personal storytelling as a medium of  socialization in Chinese and American families. Child Development, 68 (3), 557-568.
Nauert, R. (2012). Studies suggest increase in children’s imaginative play. Psych Central.
Nourbury, C. F., & Bishop, D. V. (2003). Narrative skills of children with communication impairment. International Language Communication Disorders, 38 (3), 287-313.
Patterson, G. R., Reid, J. B., & Dishion, T. J. (1992). A social learning approach: Antisocial boys. Castalia Publishing Co.
Poulou, M. S. (2010). The role of trait emotional intelligence and social and emotional skills in students’ emotional and behavioral strengths and difficulties: A study of Greek adolescents’ perceptions. The International Journal of Emotional Education, 2(2), 30-47.
Radfar, A., Ahmadi Asgharzadeh, S. A., Quesada, F., & Filip, I. (2018). Challenges and perspectives of child labor. Industrial Psychiatry Journal, 27(1), 17-20.
Rahill, S. A. (2002). A comparison or the effectiveness or story-based and skill-based social competence programs on the development of social problem solving and peer relationship skill of children with emotional disability. Carlson Albizu University, Maryland.
Salovey, P. & Mayer, J. D. (1990). Emotional intelligence. Imagination, Cognition, and Personality, 9, 185-211.
weetserS, E. (2010). Compositionality and blending: semantic composition in a cognitively realistic framework. in Janssen, Theo and Gisela Redeker, editors. Cognitive Linguistics: Foundations, Scope, and Methodology. Berlin and New York: Mouton de Gruyter,
129-162.
Yao, S. N., Cottraux, J., Martin, R., Mollard, E., Guerin, J., Hanauer, M. T., & Ladouceur, R. (1997). Inferiority, guilt and responsibility in OCD, social phobics and controls. Psychotherapies Cognitive Compartmental, 3 (2), 210-211.