بررسی نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی در پیش‌بینی خودناتوان‌سازی تحصیلی بر اساس سبک‌های دلبستگی و هویت تحصیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی در پیش­بینی خودناتوان­سازی تحصیلی بر اساس سبک­های دلبستگی و هویت تحصیلی انجام شد. طرح پژوهش توصیفی از نوع هم­بستگی بود. جامعۀ آماری این پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان دورۀ اول متوسطۀ شهرستان بناب در سال تحصیلی 1395-1396 بودند. نمونۀ پژوهش 301 نفر بودند که به شیوۀ نمونه­گیری خوشه­ای چندمرحله­ای، از دبیرستان­های دورۀ متوسطۀ شهرستان بناب انتخاب و بررسی شدند. برای جمع­آوری داده­ها از پرسش‌نامه­های سبک­های دلبستگی کولینز و رید، هویت تحصیلی واز و ایزاکسون، خودکارآمدی مکیلروی و بانتینگ و خودناتوان‌سازی تحصیلی شوینگر و استینسمر پلستر استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده­ها با روش آماری تحلیل مسیر با استفاده از نرم­افزار لیزرل 8.8 انجام شد. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که خودکارآمدی تحصیلی نقش میانجی معناداری در رابطۀ بین سبک­های دلبستگی (ایمن، ناایمن اجتنابی و دوسوگرا) و خودناتوان‌سازی تحصیلی دارد و مسیرهای مستقیم از سبک دلبستگی ایمن به خودکارآمدی تحصیلی و خودناتوان­سازی تحصیلی معنادار و از سبک دلبستگی ناایمن دوسوگرا به خودکارآمدی تحصیلی و خودناتوان­سازی تحصیلی ازنظر آماری معنادار است (05/0p <). سبک دلبستگی ناایمن دوسوگرا نیز از طریق خودکارآمدی تحصیلی به­صورت مثبت خودناتوان‌سازی تحصیلی را پیش­بینی می­کند. بنابراین، سبک­های دلبستگی و هویت تحصیلی با میانجی­گری خودکارآمدی نقش مهمی در خودناتوان­سازی تحصیلی دانش‌آموزان دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Mediating Role of Academic Self-efficacy in Predicting Academic self-handicapping on the Basis of Attachment Styles and Academic Identity

نویسندگان [English]

  • samira solymani
  • Ramin Habibi-Kaleybar
  • abolfazleh farid
Department of Education, Faculty of Education and Psychology, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

This study aimed to investigate the mediating role of academic self-efficacy in predicting academic self-handicapping ‎based on attachment styles and academic identity. The research method was descriptive-correlational. The statistical population of this study included all the first grade high school students in Bonab city in 2016-2017 academic year. The research sample was 301 students which were selected from a high school in Bonab by multi-stage cluster sampling. Collins and Reed’s Attachment Style Scale, Waz and Isaacson’s Educational Identity Questionnaire, McIlroy and Bunting’s Self-Efficacy Questionnaire, and Schwinger’s Academic Self-Handicapping Scale were used to collect data. Data analysis was performed by statistical method of path analysis using LISREL 8.8 software. The results of path analysis showed that academic self-efficacy has a significant mediating role in the relationship between attachment styles (safe, unsafe, avoidant and ambivalent) and academic self-handicapping. Academic self-efficacy and academic self-handicapping are statistically significant (P <0.05). Ambivalent insecure attachment style also positively predicts academic self-handicapping through academic self-efficacy. Therefore, attachment styles and academic identity mediated by self-efficacy play an important role in students’ academic self-handicapping.

کلیدواژه‌ها [English]

  • self-efficacy
  • Self-Disability
  • attachment style
  • Academic Identity
احمدیان، ح.، میردریکوند، ف.، و قدم‌پور، ع. (1398). تدوین مدل خودناتوان­سازی تحصیلی پنجم ابتدایی. تدریس­ پژوهی، 7(2)، 212ـ223.
اسبقی، م.، طالبی، ه.، عابدی، ا.، منشئی، غ.، و فروغی، ا. (1396). اثربخشی آموزش برنامۀ شناختی رفتاری مارتین بر کاهش ناتوان­کنندۀ رفتارهای انگیزشی و خودناتوانی یادگیری. مطالعات ناتوانی، 7(13)، 32ـ37.
امیری، ز.، و آشنا، ا. (1395). بررسی رابطه بین سبک­های دلبستگی و خودکارآمدی با آمادگی به اعتیاد در دانشجویان پسر. پنجمین کنفرانس بین­ الملی روانشناسی و علوم اجتماعی. تهران.
اعتمادی، ع.، و سعادت، س. (1394). نقش سلامت خانواده و سبک‌های دلبستگی در پیش ­بینی خودکارآمدی تحصیلی دانشجویان. راهبردهای آموزش در پزشکی، 8(4)، 195ـ201.
تابع بردبار، ف.، و رستگار، ا. (۱۳۹۴). مدل روابط ویژگی‌های شخصیت و خودناتوان‌سازی تحصیلی. تهران: نقش واسطه ­ای اهداف پیشرفت. مجلۀ ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 15(68)، 530 ـ542.
پاکدامن، ش. (1380). بررسی ارتباط بین دلبستگی و جامعه ­طلبی در نوجوانی. رسالۀ دکتری روان­شناسی. دانشگاه تهران.
حجازی، ا.، فارسی­نژاد، م.، و عسگری، ع. (1386). سبک­های هویت و پیشرفت تحصیلی: نقش خودکارآمدی تحصیلی. روان­شناسی، 4(44)، 394ـ404.
حجازی، ا.، امانی، ح.، و یزدانی، م. (1390). ارزیابی ویژگی­های روان­سنجی پرسش­نامۀ هویت تحصیلی در دانش­آموزان ایرانی. روش­ها و مدل­های روان­شناختی، 2(5)، 1ـ 15.
ذبیح­الهی، ک.، یزدان ی­ورزنه، م.، و غلامعلی­ لواسانی، م. (1391). خودکارآمدی تحصیلی و خودناتوان‌سازی در دانش ­آموزان دبیرستانی، روان­شناسی تحولی، 9(34)، 212ـ213.
رضایی، ن.، عزیزملایری، ک.، و عسگری، م. (1398). رابطۀ ادراک خدا و دلبستگی به خداوند در دانش‌آموزان دختر دورۀ اول متوسطۀ شهرستان ملایر. روان­شناسی فرهنگی، 3(1)، 81 ـ93.
زارع ­بهرام­ آبادی، م.، دیزج­ خلیلی، م.، و مشایخی­ پور، م. (1397). پیش­بینی بلوغ شغلی بر اساس هوش هیجانی و سبک­های هویت در گروهی از دانشجویان ایرانی. روا­ن­شناسی فرهنگی، 2(2)، 105ـ120.
سلیمی، ع.، و جوکار، ب. (1391). رابطه علی ادراک دلبستگی و آسیب­ پذیری شخصیت با احساس تنهایی در دورۀ نوجوانی. دستاوردهای روان­شناختی، 19(1)، 245ـ264.
غلامعلی لواسانی، م.، خضری­آذر، ه.، و امانی، ج. (1390). پیشرفت تحصیلی: نقش نیازهای روان‌شناختی اساسی و سبک­های هویت. پژوهش­های آموزش و یادگیری (دانشور رفتار)، 11(1)، 25ـ 38.
غلامعلی‌لواسانی، م.، اژه‌ای، ج.، و افشاری، م. (1388). رابطۀ خودکارآمدی تحصیلی و درگیری تحصیلی با پیشرفت تحصیلی. روان­شناسی، 13(3)، 289ـ 305.
مهبد، م.، و شیخ­الاسلامی، ر. (1393). خودناتوان‌سازی بر اساس فرایندهای خانواده: اثر واسطه­ای خودکارآمدی تحصیلی. روان­شناسی تحولی: روان­شناسان ایرانی، 11(44)، 391ـ404.
مهبد، م.، و فولادچنگ، م. (1391). نقش دلبستگی به والدین در پیشرفت تحصیلی با واسطه­گری خودکارآمدی. روان­شناسی کاربردی، 6(1)، 12ـ 88.
مصرآبادی، ج. (1395). کاربست آمار استنباطی در علوم رفتاری. تبریز: طنین دانش.
مظاهری، م. (1396). رابطۀ شیوۀ فرزندپروری والدین و خودکارآمدی با نوع خودناتوان­سازی در دانشجویان. پایان ­نامۀ کارشناسی ارشد روان­شناسی عمومی. دانشگاه شهید بهشتی.
هاشمی ­نصرت­ آبادی، ت.، واحدی، ش.، و دبیری، س. (1394). پیش ­بینی جهت­گیری هدف پیشرفت بر اساس سبک­های پردازش هویت: بررسی نقش پایه تحصیلی. روان­شناسی مدرسه، 4(3)، 137ـ152.
 
Akin, A., Abaci, R., & Akin, Ü. (2011). Self-handicapping: A conceptual analysis. International Online Journal of Educational Sciences, 3(3), 1155-1168.
Armsden, G. C., & Greenberg, M.T. (1987). The inventory of parent and peer attachment: individual differences and their relationship to psychological well-being in adolescence. Journal Youth Adolescence, 16, 427-454.
Bandura, A., Barbaranelli, C., Caprara, G. V., & Pastorelli, C. (2001). Self‐efficacy beliefs as shapers of children’s aspirations and career trajectories. Child development, 72(1), 187-206.
Barzegar, K., & Khezri, H. (2012). Predicting academic cheating among the fifth grade students: The role of self-efficacy and academic self-handicapping. Journal of Life Science and Biomedicine, 2(1), 1-6.
Berglas, S., & Jones, E. E. (1978). Drug choice as a self-handicapping strategy in response to noncontingent success. Journal of personality and social psychology, 36(4), 405.
Berzonsky, M. D., & Kuk, L. S. (2005). Identity style, psychosocial maturity, and academic performance. Personality and individual differences, 39(1), 235-247.
Pulford, B. D., Johnson, A., & Awaida, M. (2005). A Cross-Cultural Study of Predictors of Self-Handicapping in University Students. Personality and Individual Differences, 39, 727-737.
Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: retrospect and prospect. American Journal of Orthopsychiatry, 52(4), 664.
Carroll, A., Houghton, S., Wood, R., Unsworth, K., Hattie, J., Gordon, L., & Bower, J. (2009). Self-efficacy and academic achievement in Australian high school students: The mediating effects of academic aspirations and delinquency. Journal of Adolescence, 32(4), 797-817.
Chang, Y. P. (2010). A Study of EFL college students’ self-handicapping and English performance. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 2(2), 6-10.
Covington, M. V. (2000). Goal theory, motivation, and school achievement: An integrative review. Annual review of psychology, 51(1), 171-200.
Coudevylle, G. R., Ginis, K. A. M., & Famose, J. P. (2008). Determinants of self-handicapping strategies in sport and their effects on athletic performance. Social Behavior and Personality: an international journal, 36(3), 391-398.
Gadbois, S. A., & Sturgeon, R. D. (2011). Academic self‐handicapping: Relationships with learning specific and general self‐perceptions and academic performance over time. British Journal of Educational Psychology, 81(2), 207-222.
Gota, A. A. (2012). Effects of parenting styles, academic self-efficacy, and achievement motivation on the academic achievement of university students in Ethiopia.EdithCowanUniversity. https://ro.ecu.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1461&context=theses
 Graham, A., & Anderson, K. A. (2008). “I have to be three steps ahead”: Academically Gifted African American Male Students in an Urban High School on the Tension between an Ethnic and Academic Identity. The Urban Review, 40(5), 472-499.
Greene, B. A., Miller, R. B., Crowson, H. M., Duke, B. L., & Akey, K. L. (2004). Predicting high school students’ cognitive engagement and achievement: Contributions of classroom perceptions and motivation. Contemporary educational psychology, 29(4), 462-482.
Greaven, S. H., Santor, D. A., Thompson, R., & Zuroff, D. C. (2000). Adolescent self-handicapping, depressive affect, and maternal parenting styles. Journal of Youth and Adolescence, 29(6), 631-646.
Karner-Hutuleac, A. (2014). Perfectionism and self-handicapping in adult education. Perocedia-Social and Behavioral Sciences, 142, 434-8.
McIlroy, D., & Bunting, B. (2002). Personality, behavior, and academic achievement: Principles for educators to inculcate and students to model. Journal Contemporary Educational Psychology, 27, 226-237.
Midgley, C., & Urdan, T. (1995). Predictors of middle school students’ use of self-handicapping strategies. The Journal of Early Adolescence, 15(4), 389-411.
Neuenschwander, M. P., Vida, M., Garrett, J. L., Eccles, J. S. (2007). Parents’ expectations and students’ achievement in two western nations. International Journal of Behavioral Development, 31(6), 594-602.
Steel, P. (2007). The nature of procrastination: A meta-analytic and theoretical review of quintessential self-regulatory failure. Psychol Bull, 133(1), 65-94.
Urdan, T., & Midgley, C. (2001). Academic self-handicapping: What we know, what more there is to learn? Educational Psychology Review, 13, 115-138.
Wang, M. (2013). Does the five-factor model of personality relate togoal orientation?. Personality and individual difrences, 43(6), 493-505.
Was, C. A., & Isaacson, R. M. (2008). The development of a measure of academic identity status. Journal of Research in Education, 18, 94-105.
Wei, M., Russell, D. W., & Zakalik, R. A. (2005). Adult attachment, social self-efficacy, self-disclosure, loneliness, and subsequent depression for freshman college students: A longitudinal study. Journal of Counseling Psychology, 52(4), 602.
Weissman, M. M., Bland, R. C., Canino, G. J., Faravelli, C., Greenwald, S., & Hwu, H. G. (1996). Cross-national epidemiology of major depression and bipolar disorder. Journal of the American Medical Association, 276, 293-299.
Yamawaki, N., Nelson, J. A. P., & Omori, M. (2011). Self-esteem and life satisfaction as mediators between parental bonding and psychological well-being in Japanese young adults. International Journal of Psychology and Counselling, 3(1), 1-8.
Zuckerman, M., & Tsai, F. F. (2005). Costs of Self‐Handicapping. Journal of Personality, 73(2), 411-442.