اثربخشی برنامه ی آموزشی سازگاری اجتماعی بر سرزندگی تحصیلی، هویت تحصیلی و انعطاف پذیری شناختی دانش آموزان دختر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه برنامه ریزی درسی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی(سمت)، تهران، ایران

3 دکترای روانشناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، جهاد دانشگاهی، استان کردستان، سقز، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف اثربخشی برنامه‌ی آموزشی سازگاری اجتماعی بر سرزندگی تحصیلی، هویت تحصیلی و انعطاف پذیری شناختی دانش‌آموزان دختر انجام شد. پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه مورد مطالعه پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر بوکان در سال‌تحصیلی 98-1397 بودند که از طریق روش نمونه‌گیری در دسترس تعداد 30 نفر انتخاب گردید و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گواه (15 نفر) قرار گرفتند. ابزار اندازه گیری در این پژوهش پرسشنامه‌های سرزندگی تحصیلی دهقانی زاده و حسین چاری، هویت تحصیلی ودراف و انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندروال بودند. دانش‌آموزان گروه آزمایش 10 جلسه 90 دقیقه ای و به مدت 5 هفته متوالی (هر هفته 2 جلسه) تحت آموزش برنامه سازگاری اجتماعی قرار گرفتند و گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌های بدست آمده با استفاده از روش تحلیل کوواریانس تک متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که بعد از مداخله، اثر برنامه ی آموزش سازگاری اجتماعی بر سرزندگی تحصیلی ، هویت تحصیلی و انعطاف پذیری شناختی دانش‌آموزان دختر معنادار بود. بر اساس نتایج پژوهش می توان گفت آموزش برنامه سازگاری اجتماعی بر سرزندگی تحصیلی، هویت تحصیلی و انعطاف پذیری شناختی دا نش‌آموزان دختر اثربخش بود و پیشنهاد می‌شود که برنامه‌ی مذکور در مدارس برای افزایش متغیرهای درگیر و مرتبط با مدرسه اجرا شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effectiveness of the social adjustment curriculum on academic buoyancy, academic identity and cognitive flexibility of gairl students

نویسندگان [English]

  • Rojina Ahmadpour 1
  • mohammad armand 2
  • masoud najari 3
1 MA Student of Curriculum Planning, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Curriculum Planning, Research, Institute of Research and Development of the Humanities (SAMT), Tehran, Iran
3 PhD in Educational Psychology, Department of Educational Sciences, Jahad daneshgahi, Kurdistan Province, Saqhez, Iran
چکیده [English]

The present study was conducted to evaluate the effectiveness of the social adjustment curriculum on academic vitality, academic identity and cognitive flexibility of female students. The present study was quasi-experimental with pre-test-post-test design with the control group. The study population included all female high school students in Buchan in the academic year of 2019-2020, The study sample consisted of 30 people who were selected through available sampling method. They were randomly assigned to two experimental groups (15 subjects) and a control group (15 subjects). The measuring instruments in this study were Dehghani Zadeh and Hossein Chari academic buoyancy Questionnaire, Woodruff academic identity scale, and Dennis & Vander Wal Cognitive Flexibility. The students of the experimental group underwent 10 sessions (90-minute) for 5 consecutive weeks (2 sessions per week) of the carpentry social adjustment program and the control group did not receive any intervention. The obtained data were analyzed using covariance analysis method. The findings showed that after the intervention, the effect of the social adjustment training program on academic buoyancy, academic identity, Cognitive Flexibility of female students was significant. Based on the results of the study, it can be said that teaching social adjustment program was effective on academic buoyancy, academic identity and cognitive flexibility of female students and it is suggested that the program be done in schools and other educational places to increase school-related variables.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Academic Buoyancy
  • Academic Identity
  • cognitive flexibility
  • gairl students
اصغری ابراهیم­آباد، م. ج.، و ممدی­زاده اوجور، م. (1397). نقش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و سرسختی روان‌شناختی در تبیین بهزیستی روان‌شناختی سربازان. پژوهش­های روان­شناسی بالینی و مشاوره، 8 (1)، 37ـ51.
پارسا، م. (1392). بررسی رابطۀ ویژگی­های شخصیت، خودکارآمدی هیجانی و خلاقیت هیجانی با بهزیستی مدرسه در دانش­آموزان پسر دبیرستان­های شهرستان دهدشت. پایان­نامۀ کارشناسی ارشد روان­شناسی تربیتی. دانشگاه شهید چمران اهواز.
پیشرو کلانکش، ص.، و نعمتی، ش. (1397). مدل­یابی روابط ساختاری حمایت اجتماعی و سبک­های هویت با سازگاری اجتماعی و کیفیت زندگی، پژوهش­های روان­شناسی اجتماعی، 8 (32)، 79ـ90.
جلیلیان، س.، عظیم­پور، ا.، و قلی­زاده، ن. (1397). پیش­بینی سرزندگی تحصیلی براساس اشتیاق تحصیلی و سرسختی روان‌شناختی در دانش­آموزان دورۀ متوسطه. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 7 (1)، 123ـ140.
دهقانی­زاده، م. ح.، و حسین چاری، م. (1391). سرزندگی تحصیلی و ادراک از الگوی ارتباطی خانواده، نقش واسطه­ای خودکارآمدی. مطالعات آموزش و یادگیری، 4 (2)، 21ـ47.
سیفی، س.، ابراهیمی قوام، ص.، عشایری، ح.، فرخی، ن. ع.، و درتاج، ف. (1396). اثر یادگیری سازگار با مغز بر انعطاف‌پذیری شناختی و توجه انتخابی دانش­آموزان. تازه­های علوم شناختی، 19 (3)، 52ـ61.
شاره، ح.، و اسحاقی ثانی، م. (1397). نقش پیش‌بین شخصیت بامدادی‌ شامگاهی، انعطاف‌پذیری شناختی و تنظیم شناختی هیجان در رضایت زناشویی زنان میان­سال. روان­پزشکی و روان­شناسی بالینی ایران، 24 (4)، 384ـ399.
صادقی، م.، و کریمی، ف. (1397). اثربخشی مداخلۀ سرمایۀ روان­شناختی بر انعطاف­پذیری شناختی و تاب­آوری افراد معتاد. اعتیادپژوهی، 12 (48)، 83ـ102.
عبدی، ع.، و زندی پیام، آ. (1398). مقایسۀ سرزندگی تحصیلی، شکفتگی و ابعاد هویت تحصیلی در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه. توسعۀ آموزش جندی­شاپور، 10 (4)، 284ـ293.
فاضلی، م.، احتشام­زاده، پ.، و هاشمی شیخ شبانی، ا. (1393). اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر انعطاف‌پذیری شناختی افراد افسرده. اندیشه و رفتار، 9 (34)، 28ـ36.
فخاریان، ج.، یعقوبی، ا.، ضرغام حاجبی، م.، و محققی، ح. (1398). تدوین مدل علّی سرزندگی تحصیلی بر اساس جو عاطفی خانواده، محیط یادگیری سازنده‌گرای اجتماعی و درگیری تحصیلی با میانجی‌گری خودکارآمدی تحصیلی در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه. تدریس­پژوهی، 7 (3)، 1ـ28.
فرامرزی، ح.، بهروزی، ن.، و فرزادی، ف. (1398). رابطۀ پیشایندهای عواطف تحصیلی، هویت تحصیلی و اهداف پیشرفت با پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان. روان­شناسی مدرسه، 8 (2)، 91ـ112.
قدرتی، س.، و وزیری نکو، س. (1397). اثربخشی فعال­سازی رفتاری بر بهزیستی روان‌شناختی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی دانش­آموزان دختر دورۀ متوسطۀ شهر تهران. سازمان نظام­پزشکی، 36 (4)، 233ـ240.
مشایخ، ف.، و عسگریان، م. (1398). رابطۀ صمیمیت زوجین با مثبت­اندیشی و انعطاف‌پذیری شناختی در زنان متأهل شهر تهران. مددکاری اجتماعی، 8 (2)، 56ـ64.
ناظمی­پور، ب.، رحیمی­نژاد، ع.، و حجازی، ا. (1395). رابطۀ سبک‌های هویت با مؤلفه‌های سازگاری دانش‌آموزان: بررسی نقش واسطه‌ای تعهد. روان­شناسی تربیتی، 12 (42)، 1ـ21.
نجاری، م.، جدیدی، ه.، مرادی، ا.، و کریمی، ک. (1397). تدوین برنامۀ آموزشی سازگاری اجتماعی و اثربخشی آن بر میزان قلدری دانش­آموزان پسر. پژوهش­های روان­شناسی اجتماعی، 8 (29)، 43ـ58.
یاراحمدی، ی.، ابراهیمی بخت، ح.، اسدزاده، ح.، و احمدیان، ح. (1397). اثربخشی برنامۀ آموزشی سرزندگی تحصیلی بر عملکرد تحصیلی، اشتیاق تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش­آموزان. تدریس­پژوهی، 6 (2)، 163ـ182.
 
Ashnani, E. M., & Mostolizade, Z. (2014). The role of School Factors in strengthen vitality and happiness (mirthfulness) of Isfahan primary school students. Kuwait Chapter of the Arabian Journal of Business and Management Review, 3(12), 232.
Collie, R. J., Ginns, P., Martin, A. J., & Papworth, B. (2017). Academic buoyancy mediates academic anxiety’s effects on learning strategies: an investigation of English- and Chinese-speaking Australian students. Educational Psychology, 37(8), 947–964.
Collie, R. J., Martin, A. J., Malmberg, L. E., Hall, J., & Ginns, P. (2015). Academic buoyancy, student’s achievement, and the linking role of control: a cross-lagged analysis of high school students. British Journal of Educational Psychology, 85, 113–130.
Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010a). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy Research, 34, 241–253.
Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010b). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy Research, 34, 241–253.
Dickstein, D. P., Nelson, E., McClure, E. B., Grimley, M. E., Knopf, L., Brotman, M. A., Rich, B. A., Pine, D. S., & Leibenluft, E.(2007). Cognitive flexibility in phenotypes of pediatric bipolar disorder. Child adolesc, 46(3), 341-355.
Flecknoe, S.J., Choate, J.K., Davis, E.A., Hodgson, Y.M., & Johanesen, P. (2017). Redefining Academic Identity in an Evolving Higher Education Landscape. Journal of University Teaching, 14 (2), 1-20
Grahom, A., & Anderson, K.A. (2008). I have to be three steps ahead: Academic identity gifted African American male students in an urban high school the tension between an ethnic and academic identity. Urban Review: Issues and Ideas in Public Education, 40(5), 472-499.
Jacques, S., & Zelazo, P. D. (2005). On the possible roots of cognitive flexibility. In B. D. Homer & C. S. Tamis-LeMonda (Eds.). The development of social cognition and communication. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.
Martin, A. J., Colmar, S. H., Davey, L. A., & Marsh, H. W. (2010). Longitudinal modelling of academic buoyancy and motivation: Do the 5Cs hold up over time?. British Journal of Educational Psychology, 80(3), 473-496.
Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2006). Academic buoyancy and its psychological and educational correlates: A construct validity approach. Psychology in the Schools, 43(3), 267-282.
Masuda, A., & Tully, E.C. (2012).The Role of Mindfulness and Psychological Flexibility in Somatization, Depression, Anxiety, and General Psychological Distress in a Nonclinical College Sample. Journal of Evidence-Based Complementary & Alternative Medicine, 17 (1), 66-71.
Monk, S; McKay, L. (2017). Developing identity and agency as an early career academic, Lessons from Alice. International Journal for Academic Development, 22 (3), 223–230.
Pekrun, R. (2017). Emotion and Achievement during Adolescence, Child Dev Perspect, 11 (3), 215–221.
Putwain, D. W., Connors, L., Symes, W., & Douglas-Osborn, E. (2012). Is academic buoyancy anything more than adaptive coping?. Anxiety, Stress & Coping, 25(3), 349-358.
Soenens, B,. Berzonsky, M. D., Dunkel, C. S., Papini, D. R., & Vansteenkiste, M. (2011). International Journal of Behavioral Development, 35 (4), 358- 369.
Thapa, A., Cohen, J., Guffey, S., & Higgins-D’Alessandro, A. (2013). A review of school climate research. Review of Educational Research, 83(3), 357-385.
Was, C. A., Harthy, I. A., Oden, M.S., & Isaacson, R. M. (2009). Academic identity status and relationship to achievement goal orientation. Electronic Journal of Research in education Psychology, 7(2), 627- 652.
Woodruff, A.L. (2003). Relating adolescents identity and motivational processes in academics and athletics: The integral nature of a perceived sense of agency. Unpublished doctoral Dissertation, faculity of the graduate school, University of texas, Austin. Retrieved From: ProQuest Dissertation & Theses.
Yan, S., Hiver, P., & Al-Hoorie, A. H. (2018). Academic Buoyancy: Exploring Learners’ Everyday Resilience In The Language Classroom. Studies in Second Language Acquisition, 40(4), 805-830.
Yuen, M., & Datu, A.D. (2018). Predictors and Consequences of Academic Buoyancy: a Review of Literature with Implications for Educational, Psychological Research and Practice, 22, 207-212.
Zong, J. G., Cao, X. Y., Cao, Y., Shi, Y. F., Wang, Y. N., & Yan, C. (2010). Coping flexibility in college students with depressive symptoms. Health and Quality of Life Outcomes, 8 (66), 1-6.