اثربخشی بازی‌درمانی والد - کودک بر پرخاشگری، اضطراب، و ترس اجتماعی کودکان دچار اختلال نافرمانی مقابله‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران

2 گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر اثربخشی بازی­درمانی والد - کودک بر پرخاشگری، اضطراب و ترس اجتماعی کودکان دارای اختلال نافرمانی مقابله­ای بود. طرح پژوهش آزمایشی از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری پژوهش را تمام دانش‌آموزان دختر با اختلال نافرمانی مقابله­ای تشکیل دادند که در سال تحصیلی 1398-1399 در مدارس مقطع ابتدایی شهر تبریز مشغول به تحصیل بودند. تمام دانش­آموزان مشغول به تحصیل به­صورت نمونه‌گیری خوشه­ای تصادفی دومرحله­ای انتخاب شده و مقیاس درجه‌بندی اختلال نافرمانی مقابله­ای توسط معلمان این مدارس روی تمامی دانش­آموزان اجرا شد. پس از نمره­گذاری پرسش­نامه­ها و غربال­گری، تعداد 40 دانش­آموز انتخاب شدند و به­صورت جایگزینی تصادفی در دو گروه 20 نفری قرار گرفتند. برای جمع­آوری داده­ها از پرسش­نامه­های پرخاشگری شهیم، اضطراب اسپنس و همکاران و ترس اجتماعی ماسیا و همکاران استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده­ها با روش آماری تحلیل کواریانس انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که بازی‌درمانی والد - کودک بر پرخاشگری، اضطراب و ترس اجتماعی دانش­آموزان تأثیر دارد و باعث کاهش پرخاشگری، اضطراب و ترس اجتماعی در آن­ها می­شود. بنابراین توجه به بازی‌درمانی والد - کودک نقش مهمی در بهبود مشکلات روان­شناختی کودکان دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effectiveness of parent-child play therapy on aggression, anxiety and social fear in children with oppositional defiant disorder

نویسندگان [English]

  • Naimeh Yosefishahir 1
  • Masomeh Azmodeh 1
  • shahram vahedi 2
  • Sholeh Livarjani 1
1 Department of Psychology, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran
2 Department of Educational Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The aim of this study was to evaluate the effectiveness of parent-child play therapy on aggression, anxiety and social fear of children with oppositional defiant disorder (ODD). The design of the experimental study was pretest-posttest with control group. The statistical population of the study included all the female students with ODD who were studying in Tabriz elementary schools in the academic year of 2009-2010. All the students studying in the schools were selected in a two-stage randomized cluster sampling and the scale of ODD grading was applied by the teachers of these schools on all the students. After scoring the questionnaires and screening, 40 students were selected and randomly assigned to two groups of 20 students. Shahim Aggression Questionnaire, Anxiety Questionnaire (Spence et al.), and Social Fear ‎Questionnaire (Masia et al.)‎were used to collect data. Data analysis was performed by covariance statistical analysis. The results of the study showed that parent-child play therapy has an effect on students’ aggression, anxiety and social fear and reduces their aggression, anxiety and social fear. Therefore, paying attention to parent-child play therapy plays an important role in improving children’s psychological problems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • aggression
  • anxiety
  • Social Fear
  • Parent-Child Therapy
ا
امیر، ف.، حسن­ آبادی، ح.، اصغری نکاح، س.، و طیبی، ز. (1391). بررسی اثربخشی بازی­درمانی والد - کودک بر سبک­های فرزند پروری. مشاوره و روان­ درمانی خانواده، 1(4)، 473ـ489.
بهادری خسروشاهی، ج.، و هاشمی نصرت­آبادی، ت. (1391). رابطۀ اضطراب اجتماعی، خوش‌بینی و خودکارآمدی با بهزیستی روان‌شناختی در دانشجویان. مجلۀ علوم پزشکی ارومیه، 23(2)، 115ـ122.
دادستان، پ.، اناری، آ.، و صالح صدق­پور، ب. (1386). اختلال اضطراب اجتماعی و نمایش درمانگری.روان­شناسان ایرانی، 4(14)، 115ـ 125.
رجب­پور، م.، مکوند حسینی، ش.، و رفیعی­نیا، پ. (1391). اثربخشی گروه درمانی رابطۀ والد - کودک بر پرخاشگری کودکان پیش­دبستانی. روان­شناسی بالینی، 4(1)، 65 ـ74.
زرانی، ف.، حقیقی، ف.، علی­زاده، ح.، و شیری، ا. (1396). نقش فرهنگ در ابعاد اختلالات اضطرابی بر اساس پنجمین ویراست راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، روان‌شناسی فرهنگی، 1(2)، 95ـ111.
سبزیان، س.، مهرابی، ح.، و کلانتری، م. (1397). اثربخشی آموزش روابط والد - فرزند بر میزان مشکلات هیجانی دانش ­آموزان پسر دورۀ ابتدایی. پژوهش­های علوم‌ شناختی و رفتاری، 8(1)، 59 ـ76.
سهرابی، ف.، اسدزاده، ح.، و عرب­زاده کوپانی، ز. (1393). اثربخشی آموزش والدینی بار کلی بر کاهش نشانه ­های اختلال نافرمانی مقابل ه­ای در کودکان پیش ­دبستانی. روان­شناسی مدرسه، 3(2)، 82 ـ103.
شهیم، س. (1385). پرخاشگری آشکار و رابطه­ای در کودکان دبستانی. پژوهش­های روان­شناختی، 9(1ـ2)، 27ـ44.
عبدالعلی­زاده، ف. (1393). مقایسۀ اثربخشی نقاشی­درمانی و بازی­درمانی بر خود­پنداره و پرخاشگری دانش­آموزان پسر دارای اختلال یادگیری شهر مشهد. پایان­نامۀ کارشناسی ارشد روان­شناسی بالینی. دانشگاه فردوسی مشهد.
عزیزی، م.، و براتی، م. (1393). مروری بر اختلالات اضطرابی و اقدامات پرستاری آن. مجلۀ دانشکدۀ پیراپزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 9(1)، 54 ـ 58.
قدرتی میرکوهی، م.، شریفی درآمدی، پ.، و عبداللهی بقرآبادی، ق. (1394). اثربخشی درمان ‌شناختی رفتاری مبتنی بر آموزش والدین بر نشانه­های اختلال نافرمانی مقابله­ای کودکان. روان‌شناسی افراد استثنایی، 5(20)، 110ـ123.
موقوم، ف.، نصیریان، م.، و زارعی­ محمودآبادی، ح. (1396). بررسی اثربخشی آموزش بازی‌درمانی مبتنی بر روابط والد کودک بر میزان استرس، اضطراب و افسردگی مادران با کودک دارای معلولیت ذهنی خفیف ذهنی خفیف. مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 27، 193ـ197.
نادری ­نویندگانی، ز.، و مؤمنی جاوید، م. (1394). تأثیر آموزش رفتار جرئت­مندانه برکیفیت زندگی در مدرسه و اضطراب اجتماعی دانش‌آموزان دختر. رویکردهای نوین آموزشی، 10(2)، 101ـ16.
 
American Psychiatrist Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorder (DSM-5) (fifth Edition). Washington DC: American Psychiatric Association
Bratton, S., Ray, D., Rhine, T., & Jones, L. (2005). The efficacy of play therapy with children: A Meta-analytic review of the outcome research. Professional Psychology: Research and Practice, 36(4), 376-390.
Chan, P.T., Doan, S.N., & Tompson, M. C. (2014). Stress generation in a developmental context: The role of youth depressive symptoms, maternal depression, the parent-child relationship, and family stress. Journal of Family Psychology, 28(1), 32-41.
Gallagher, N. (2003). Effects of parent-child interaction therapy on young children with disruptive behavior problems. Bridges, 1(4), 1-17.
Hommersen, P., Murray, C., Ohan, J., & Johnston, C. (2006). Oppositional defiant disorder rating scale: Preliminary evidence of reliability and validity. Journal Emot Behav Disord, 14(2), 118-125
Hoshina, A., Horie, R., Giannopulu, I., & Sugaya, M. (2017). Measurement of the effect of digital play therapy using biological information. Procedia Computer Science, 112, 1570-1579.
Kenll, G. L. (2016). Play therapy: The art of the relationship. New York: N.Y:Brunner Ruttledge.
Kledzik, A.M., Thorne, M.C., Prasad, V., Hayes, K.H., Hines, L. (2012). Challenges in treating oppositional defiant disorder in a pediatric medical setting: A case study. Journal of Pediatric Nursing, 27(5), 557-62
Kring, A., Johnson, S., Davison, G., & Neale, J. (2014). Abnormal Psychology. Twelfth Edition. Washington: John Wiley & Sons
Landreth , G. L. (2006). Child-ParentRelationship (C-P-R) therapy: a 10-session . Filial Therapy Model
Landreth, G. L., & Bratton, S. C. (2006). Child parent relationship therapy (CPRT). New York: Taylor Francis group.
Leahy, R., Trich, D., & Napolitano, L.A. (2011). Emotion regulation in psychotherapy: a paractitioners guide. USA: The Guilford Press.
Lin, X., Li, L., Chi, P., Wang, Z., Heath, M.A., Du, H., et al. (2016). Child maltreatment and interpersonal relationship among Chinese children with oppositional defiant disorder. Child Abuse & Neglect, 51, 192–202.
Loeber, R., Burke, J.D., & Pardini, D.A. (2009). Perspectives on oppositional defiant disorder, conduct disorder and psychopathic features. Journal Child Psychol psychiatry, 50(1-2), 133-142.
Martín, V., Granero, R., & Ezpeleta, L. (2014). Comorbidity of oppositional defi ant disorder and anxiety disorders in preschoolers. Psicothema, 26(1), 27-32.
Masia-Warner, C. L., Klein, R. G., & Liebowitz, M. R. (2003). Guidline for using the Liebowitz Social Anxiety Scale for Children and Adolescents (LSAS-CA). New York: New York University
Matthys, W., & Lochman, J. E. (2010). Oppositional Defiant Disorder and Conduct Disorder in Childhood. Blackwell Publishing.
McDiarmid, M.D., & Bagner, D.M. (2015). Parent-child interaction therapy for children with disruptive behavior and developmental disabilities. Edu Treat Child, 28, 130-141.
Ray, D. C., Schottelkorb, A., & Tsai, M. (2007). Play therapy with children exhibiting symptoms of attention deficit hyperactivity disorder. International Journal of Play Therapy, 16(2), 95–111.
Schoorl, J., Van Rijn, S., Wied, M.D., Van Goozen, S.H.M, & Swaab, H. (2015). Variability in emotional/behavioral problems in boys with oppositional defiant disorder or conduct disorder: the role of arousal. Eur Child and Adolesc Psychiat, 25(8), 821-830.
Spence, H. S., Rapee, M., McDonald, C., & Ingram, M. (2001). The structure of anxiety symptoms among preschoolers. Behaviour Research and Therapy, 39, 1239-1316.
Weeks, J. W., Heimberg, R.G., & Rodebaugh, T.L. (2008). The fear of positive evaluafion scale: Assessing a proposed cognitive of social anxiety disorder, Journal of Anxiety Disorders, 22, 44-55.
Yamamoto, Y., Holloway, S.D., & Suzuki, S. (2006). Maternal involvement in preschool children’s education in Japan: Relation to parenting beliefs and socioeconomic status. Early Child Res Q, 21(3), 332-346.